Þankar miðaldra einyrkja

Gamla Melahúsið - 8

2010-12-09T22:31:00.006Z

Þegar ég sá allar fallegu myndirnar hennar Lilju á Melum á Feisbókinni hennar Signýjar áðan ákvað ég að fresta frekari þrifum á eldhúsinu en ljúka þess í stað ferð minni um gamla húsið okkar á Melum. Ég gerðist svo djörf að stela einni mynd, af Sigga, Lilju, Nonna og Signýju með umrætt hús í baksýn og birta hér.

Það var bara eitt herbergi eftir, suðríherbergi eins og það var kallað, en það var í suðausturhorni hússins, inn af stofunni. (Takið eftir þessari markvissu og skemmtilegu áttanotkun okkar Melamanna.)

Þegar ég man fyrst eftir var þetta herbergi bræðra minna. Pabbi og mamma sváfu með okkur stelpunum í herberginu norðurí (í norðvesturhorninu). Seinna gerðu pabbi og mamma herbergið að sínu (þegar pabbi fjárfesti í svefnherbergissettinu sem áður hefur verið minnst á) og Didda var inni hjá þeim fyrstu árin. Ég held að Gústi hafi þá flutt í stofuna (svefnsófann). Himmi var þá nokkurn veginn alveg farinn að heiman.

Eitt var sérstakt við suðríherbergið. Þar var innbyggður skápur, ekki stór, tvískiptur með tveimur hurðum, hangandi föt öðrum megin og svo hillur fyrir samanbrotið hinum megin. Ég man þegar efsta hillan þar fór allt í einu að fyllast af litlum flónelstreyjum og smábarnasængurfötum. Þá gekk mamma með Diddu en minntist ekki á það einu orði við okkur allan tímann!

Fyrir utan litla skápinn á ganginum var þetta eini fataskápur fjölskyldunnar. Það er mér eiginlega hulin ráðgáta, en einhvern veginn komust fötin okkar þarna fyrir. Samt var alltaf verið að sauma kjóla á kvenþjóðina. Á móti kom að pabbi átti ekki mörg sett af sparifötum - ég man eftir einum brúnum sem hann átti býsna lengi. Og eina spariskó lét hann sömuleiðis duga mörg ár. Þá kallaði hann alltaf "blankskó" (ekki með á-framburði á a-inu) hann sagði líka "tankur" með sama framburði. Það var eina vestfirskan okkar, ef það var það þá.

Fyrir ofan fataskápinn voru efri hólf sem náðu upp í loft og þar voru geymdar miklar gersemar. Fyrst ber að nefna jólaskrautið (líklega þess vegna sem ég geymi mitt jólaskraut í efri skáp í svefnherberginu); skrautið á jólatréð, serían (sem entist ótrúlega lengi) og allt loftskrautið (sem ég hef lofsungið áður). Þarna voru líka geymd fallegustu jólakortin sem við höfðum fengið, t.d. þetta svarta með gylltu og hvítu englunum sem amma sendi mér einni af því ég var svo dugleg að hjálpa henni þegar hún var hjá okkur þá um sumarið. Þarna var líka gamalt dót sem mamma átti, t.d. myndir frá því hún var í Reykjaskóla, saumamynsturbækur og nokkur hefti af tímaritinu "Stjörnur" sem mér fannst mjög gaman að glugga í. Þetta ágæta tímarit hef ég hvergi rekist á annars staðar og er til efs að eintök séu til af því á Landsbókasafni. Það væri gaman að gá hvort Bragi á eitthvað af því.

Ég var svo lítil þegar strákarnir höfðu herbergið að minningin um það er óljós. Þó man ég eftir skrifborði, gömlu og lúnu. Býst við að það hafi verið keypt á uppboði, nema það hafi verið úr búi afa og ömmu. Skrifborðið var fullt af gömlum bókum, sumum dálítið brunnum á jöðrunum eftir smábruna sem varð víst einhvern tíma í gamla bænum á Melum, líklega í tíð langafa, er þó ekki alveg viss. Svo man ég eftir dívani sem Gústi svaf á og einstöku sinnum fékk ég að sofa hjá honum. Man í eitt skiptið að Gústi spurði mig: "Finnst þér gott að hafa hátt undir hausnum?" Mér fannst það ágætt en þorði ekki annað en segja að mér þætti það alls ekki gott því Gústi hafði verið svolítið tregur til að leyfa mér að sofa inni hjá sér. "Mér finnst það gott. Þá fæ ég koddann þinn," sagði Gústi, og ég svaf koddalaus þá nótt, og kannski fleiri.

Kannski var það þá sem Gústi leiddi mig í sannleikann um það hvor væri merkilegri kall, Kennedy eða Krústsjoff. Fram að því hafði Kennedy verið minn maður, aðallega fyrir Jackie og börnin, en Gústi fullyrti að Krússi væri miklu máttugri, hann gæti til dæmis kveikt tvisvar sinnum á sömu eldspýtunni! Það hafði reynst mér ómögulegt, hvað sem ég reyndi, kannski fyrir áeggjan Gústa, svo að ég lét sannfærast. Krústsjoff var örugglega meiri maður en Kennedy.

Læt ég þá hringsóli mínu um gamla Melahúsið lokið.

Sumir en flestir ekki

2010-02-11T08:37:00.002Z

Af hverju geta sumir stofnað félög um sig í smáatriðum, húsaskjólið, matinn, fatnaðinn, tómstundirnar, en flestir ekki? Skyldi það vera vegna þess að þá væru engir eftir til að borga þegar félögin eru farin á hausinn? Það lýsir þó nokkurri fyrirhyggju.

Hvenær á maður kvóta ?

2010-01-26T19:52:00.003Z

Á Útvarpi Sögu meðan ég hljóp í dag var einhver gaur að jagast um kvótakerfið. Hann á ekki kvóta, sagði hann, heldur bara félag með konunni sinni, sem á kvóta, og hann er í vinnu hjá félaginu við að veiða þennan kvóta og fær 220 þús. á mánuði (það er þetta algera lágmark sem er gert ráð fyrir að einyrkjar reikni sér sem reiknað endurgjald), og lifir góðu lífi á tvöhundruðkallinum, sagði hann! Svo leigir hann, nei fyrirgefið, félagið, reyndar út einhverja kvótalús líka.

Þessi ekki-kvótaeigandi er auðvitað alveg á móti því að hróflað sé við kerfinu. Þegar honum var bent á að útgerðarfyrirtæki nokkurt hérlendis gæti borgað útlendingum 65 kr. fyrir kg. af fiski sem væri veiddur einhvers staðar langt í burtu í lögsögu annars ríkis sagði hann að það væri augljós skýring á því, við þær veiðar væru eintómir útlendingar sem fengju ekki borgað nema einhverja lágmarkstryggingu og smáhungurlús í viðbót, svo kostnaður væri sáralítill. Þáttastjórnendadruslurnar föttuðu auðvitað ekki að spyrja hann hvort þau laun væru nokkuð verri en tvöhundruðkallinn sem félagið hans rausnaðist til að borga honum.

Hvað ætli þessi gaur og félagið hans greiði annars til samfélagsins, þegar líka er búið að draga frá sjómannaafsláttinn?

Gamli og nafni

2010-01-08T11:54:00.002Z

Það munaði ekki miklu á nöfnum þeirra föður míns, Jóns, og föðurbróður, Jónasar. Ég veit ekki hvort það var þess vegna, en yfirleitt ávörpuðu þeir hvor annan "gamli" svona dagsdaglega. (Kannski hafa þeir notað eitthvað kröftugra í orðasennum.) Jónas var auðvitað í meiri rétti, rúmlega ári yngri, en samt svaraði pabbi alltaf í sömu mynt. Mér fannst fyndið að komast að því seinna að í fyrndinni bjó maður á Melum sem hét þessu nafni, ef eitthvað er að marka Grettis sögu.

Það var ekki nóg með að þeir deildu með sér þessu "gælunafni" heldur áttu þeir sér sameiginlegan nafna, Jónas kaupfélagsstjóra. Þar var Jónas augljóslega í meiri rétti sem fyrr, en mér skilst að "réttur" pabba hafi byggst á því að þegar þeir voru strákar, hann og kaupfélagsstjórinn sem síðar varð, voru þeir báðir kallaðir Jonni. Sönnun á Jonna-nafni pabba er áritun á bókinni Seytján ævintýri sem lengi var til heima: Til Jonna á jólunum ... - því miður man ég ekki ártalið.

Og í lokin - lík nöfn systkina: Dætur mínar eru kallaðar Stína og Steina. Frændi þeirra, fróður um nöfn og málfræði, spyr oft þegar hann hringir hingað og önnur hvor þeirra svarar: "Hvort er þetta í eða ei?"

Verktaka og vetrarörorka

2010-01-06T21:29:00.004Z

Á hverjum einasta degi kemur í útvarp/sjónvarp eða lætur boð ganga þangað alveg óskaplega sár og svekktur verktaki. Alvöru verktaki, með fullt af dýrum vélum, mönnum og jafnvel húsum sem ekki er lengur, eða var kannski aldrei, þörf fyrir. hann er líka bullandi skuldugur, og heimtar að hið opinbera fari í framkvæmdir svo hann fái eitthvað að gera. Svona hefur þetta verið hér áratugum saman hér. Flest sem hér er ráðist í er metið út frá því hversu margir (karl)menn, og ekki síður vélar, fá vinnu við það. Hátæknisjúkrahúsið er aðallega sniðugt af því að (karl)menn fá vinnu við að byggja það. Hvernig svo á að vera hægt að reka það frekar en lágtæknispítalann sem við verðum að sætta okkur við nún veit enginn.

Þegar ég var að alast upp norður í Hrútafirði fór þar fram gríðarleg verktaka í nokkrar vikur á hverju sumri - vegavinna. Nokkurn veginn annar hver maður í sveitinni, beggja megin fjarðar, átti vörubíl (yfirleitt druslu) og þessi floti var í stöðugum ferðum um nokkurra vikna skeið upp og niður Holtavörðuheiði og inn og út sveitina með möl sem var sturtað á veginn og nokkrir sveitungar þeirra sem áttu ýtur sáu um að dreifa úr. Svo sá umferðin sem fór um þennan sama veg um að róta mölinni burt þannig að næsta vor var hún öll farin, komin drulla og holur, og þá gat leikurinn hafist á ný.

Það voru eins konar trúarbrögð að á Íslandi yrði aldrei hægt að leggja varanlega vegi en ætli grundvöllur þeirra trúarbragða hafi ekki verið sú "atvinnusköpun" sem fólst í helvítis malaraustrinum. Og víst er það að sumir bílstjórarnir létu þessi sumaruppgrip nokkurn veginn duga til að framfleyta sér - kannski með smáhjálp frá héraðslækninum sem skrifaði upp á nokkurra mánaða vetrarörorku.

Hefur þetta annars eitthvað breyst - svona í grundvallaratriðum?

Pelargóníur

2009-11-08T21:34:00.002Z

Ég fékk pelargóníuæði í sumar, sem er eiginlega ekki runnið af mér enn. Ég kom mér upp fjórum sortum eða afbrigðum og vona að ég geti fjölgað þeim í sumar. Nú er safnið: ein klassísk rauð, laxableik, stór og blómviljug, ljósbleik með smærri blómum og fínlegri og loks ein með hvítum blómum, frekar litlum með litlum rauðum röndum eða dílum, vex dálítið til hliðanna og niður, líklega einhvers konar hengiafbrigði. Blöðin stíf og dálítið vaxkennd. Það voru áform um að klippa þessar elskur niður þegar haustaði en þær hafa bara verið svo fallegar og duglegar að blómstra að ég hef ekki tímt því enn. Planið er hins vegar að taka fullt af afleggjurum og vera tilbúin með fullt af nýjum blómum til að skella út á svalir í vor.

Mér er sagt að það sé soldið kellingalegt að hrífast af pelargóníum og það passar mér vel. Ég hugsa líka að það sé leitun að blómi sem er eins lítið 2007, og ekki er það verra

Dæmi um heklaðan þjark

2009-10-29T21:00:00.003Z

Bandarískur drengur með þjarkinn sinn, myndin er úr The Great Granny Crochet Book", gefin út 1979 af American School of Needlework

Þrælahald eða hvað?

2009-10-29T19:48:00.004Z

Ég er mikil föndurkona, eins og komið hefur fram nokrum sinnum í þessum pistlum sem gerast nú æ strjálli, en það er önnur saga. Ég heklaði á útmánuðum ljómandi fallega körfu úr hvítu bómullargarni. Til að gera hana stífa vætti ég hana í veggfóðurslímsgraut og lét hana þorna í nokkra daga á einum af pottunum mínum. Ég ætla ekki að lýsa verkferlunum við gerð körfunnar nánar en nú prýðir hún borðið á nýja baðinu uppi. Garnið í hana átti ég, en ég þurfti að leggja út hátt í 2000 kr. fyrir veggfóðurslíminu (á reyndar nóg eftir í svo sem 20 körfur).

Svo gerist það í dag að inn um lúguna kemur ruslpóstur úr Rúmfatalagernum og þar á baksíðunni, með jóladóti, er mynd af ÞREMUR hekluðum körfum í setti, öllum MEÐ LOKI, á 1400 kr. Ég tók andköf meðan ég reyndi að ímynda mér í hvers lags þrælabúðum þessar körfur væru gerðar, handunnar að sjálfsögðu, eða hvað? Ég fór og gúglaði "crochet machine" (hekluvél). Og viti menn! Það ruddust upp á skjáinn upplýsingar um alls kyns hekluvélar til sölu; og virtust margar vera upprunnar í Kína (þeir eru mikið fyrir hekl, Kínverjar, hver man ekki dúllurnar á sófasettinu sem allir erlendir þjóðhöfðingjar voru látnir setjast í?)

Það eru því ekki þrælar með eina heklunál í krepptum höndum sem búa til allar þessar hekluðu körfur, heldur þrælar sem standa við hekluvélar. Svona til að vera viss um að mannshöndin væri þarna einhvers staðar nærri gúglaði ég líka "crochet robot" sem samkvæmt íðorðanefndunum útleggst "hekluþjarkur" en fann eintóma heklaða þjarka (crocheted robots), misfagra og -krúttlega.

Ekkert fannst um hver það var sem fann fyrst upp svona vél og væri vitneskja um það vel þegin.

Lukkuriddarar

2009-10-03T16:54:00.003Z

Mér hefur gramist það lengi að þurfa að horfa upp á alls konar lið vaða gegnum prófkjör flokkanna og þaðan inn á alþingi án þess að hafa til þess nokkra burði, og án þess að hafa nokkurn tíma verið orðað við flokkinn, hvað þá starfað í honum, fyrr en atvikin höguðu því svo að það vantaði allt í einu þægilega innivinnu. Sláandi nýleg dæmi eru Sigmundur Ernir Rúnarsson og Tryggvi Þór Herbertsson. Það má bæta Ólínu Þorvarðardóttur við, þó að hún eigi sér reyndar fyrri brösótta sögu í sveitarstjórn.

Ég hef stundum velt fyrir mér hvernig það sé fyrir trúa og dygga flokksmenn með sannfæringu og löngun til að láta gott af sér leiða á þingi eða í sveitarstjórn að horfa upp á þetta, kosningar eftir kosningar. Hlýtur þetta ekki að draga ósjálfrátt úr orku og metnaði "venjulegra" flokksmanna? Það ýtti líka við mér í dag þegar ég hlustaði á Auði Styrkársdóttur í þætti Hjálmars Sveinssonar lýsa því hvað þetta prófkjörsfyrirkomulag er ótrúlega vitlaust og ólýðræðislegt - enda hvergi til annars staðar en hér.

Ég fyrir mína parta vil miklu frekar að fólk veljist á framboðslista fyrir störf sín í pólitík eða á öðrum sambærilegum vettvangi en að hafa verið í sjónvarpi, jafnvel þó að þeir séu þokkalega sætir og rosalega hressir og ánægðir með allt og alla - þó aðallega sjálfa sig.

(Ein frétt gladdi mig, ótugtina, í morgun: John Cleese er orðinn blankur og þarf að fara að vinna.)

1752 - og kannski 2007?

2009-09-29T21:07:00.002Z

Þessi vetur var af nokkrum kallaður í Höfn Íslendingavetur vegna uppgangs þess, er Íslandsmenn höfðu.

Sauðlauksdalsannáll
1752

Húmor á 18. öld

2009-09-25T10:37:00.002Z

Sá sem setti þessa lýsingu á sakamanni, fyrir hans þriðja hórdómsbrot, á blað á fyrri hluta 18. aldar hefur verið með húmorinn í lagi - takið sérstaklega eftir röð atriðanna í lýsingunni:

Af sýslumanninum úr Mýra sýslu, sr. Sigurði Högnasyni, lýst Gunnari Einarssyni frá Þverárhlíð í Mýra sýslu, útlögðum barns-föður af Guðrúnu Jónsdóttur, vinnukonu á Karlsbrekku í Þverárhlíð, hver hennar lýsing, ef sönn sé, þá væri hið sama Gunnars þriðja hórdóms brot; en hans auðkenni þessi:
Að vexti meðal-maður í lægra lagi, dökkur á hár og mump [skegg], brún og brá, með stutt slikings [lint] hár, búkgildur, hærður, sköllóttur, ennis-breiður, stór-eygður, rang-eygður, rétt-nefjaður, nasa-víður, vara-þykkur, munn-víður, höku-stuttur, allur grettur og hrokkinn í andliti, háls-digur, handa-gildur, fóta-stuttur, setningslegur og seinn í tali, takandi nef-tóbak, mjög vanfær og burða-lasinn, 82 ára gamall.
Óskar sýslumaðurinn Sigurður, að kongl. Majest. betientere [embættismenn] hér í landi færi þennan Gunnar, hvar sem hittast kann, til Mýra sýslu, uppá það um þetta barneignarmál kynni löglega að afgjörast. Lýsing þessi með sýslumannsins Sigurðar Högnasonar undirskrifuðu nafni er af 7. Julij þessa árs 1736.

Alþingisbækur Íslands.

Skotraufar

2009-09-16T10:23:00.003Z

Þegar ég hljóp út á Nes í fyrradag (því það var hagstæðari hlaupaátt) staldraði ég aðeins við til að skoða húsið mitt sem nokkurn veginn er lokið við að byggja á mörkum Reykjavíkur og Seltjarnarness. Fyrst þurfti að rífa gamalt bárujárnsklætt timburhús sem stóð þarna. Ég veit ekki hvort það er rétt að annar hvor Bakkabróðirinn hafi byggt þetta hús okkar, víst er þó að þar er stórhuga maður á ferð. Flatarmálið er heilmikið og hæðirnar, sem sjást, tvær. Gætu verið fleiri neðanjarðar. Mér finnst líklegt að arkitektinn sé sá sami og teiknaði viðbyggingu Alþingishússins, svipuð notkun á grjóti. Norðurveggur hússins er nær allur úr því efni. Gluggi sýnist mér vera einn en annars eru á veggnum skotraufar, rétt eins og þær sem voru svo mikið í móð hjá höfðingjum erlendis á miðöldum, til að skjóta út um. Spurning hvort ekki er meiri hætta á að skotið verði inn um þessar.

Ég er alls ekki feimin við að skoða ný og höfðingleg hús í krók og kring, því ca. 99,99 prósent líkur eru á að ég eigi þau. Auðvitað dettur mér ekki í hug að skemma neitt - bæði afþví að ég á þetta og líka vegna þess að allt svona er tryggt og því lendir það bara á tryggingafélögunum - okkur - að borga. Þetta ættu þessir asnar með málninguna að hafa í huga.

Tröllakirkja

2009-09-12T20:07:00.003Z

Um síðustu helgi gengum við þetta fjall, helstu stelpurnar í árgangi 76 frá Laugarvatni með mönnum okkar flestra, tveimur úr fyrrnefndum árgangi. Það var einróma álit fjallgöngugarpanna vina minna í þessari ferð að þetta væri frábært fjall og kæmi á óvart (eins og Ari Trausti reyndar segir líka í fjallabókinni sinni). Útsýnið af Tröllakirkju er frábært, man ekki hvað sýslurnar eru margar og uppgangan í heild er dásamleg. Við fórum upp nokkurn veginn þar sem Ari Trausti segir, gættum þess að velja frekar holt og hæðir en mýrar og þegar aðeins fór að verða brattara upp fylgdum við þessum líka dásamlega fremur vatnsmikla læk með fossum og flúðum og grónum bökkum með lyngi og grasi. Það sást að mannskepnan er ekki ein um góðan smekk á landslag því meðfram læknum voru kindagötur sem sérlega gaman var að þræða. Tveir synir einnar úr hópnum skemmtu sér svo við að slá merarosta/gorkúlur eins og golfkúlur meðfram götunum.

Þegar ofar dró vorum við svolítið í vafa um hvaða stefnu skyldi taka en ákváðum að fara beint áfram upp dálitla grjóturð þar sem var nokkur hætta á hruni en fórum varlega svo allt var í lagi. Kannski hefðum við átt að sleppa urðinni og beygja strax til hægri og þaðan upp á tindinn. Þegar "hrunurðinni" sleppti tók við grýttur hryggur í norðurátt upp á tindinn en nokkurn veginn á tindinum sjálfum verður undirlag dægilega slétt og þægilegt undir fæti. Við vorum góða stund þarna uppi og fögnuðum sigrinum yfir fjallinu og dáðumst að útsýninu, ekki var það síst í vesturátt þó að Veðurstofan hefði spáð öðru. Ég man einmitt hvað það var gaman á "hryggnum" þegar allt í einu opnaðist sýn í vestur.

Á niðurleiðinni slepptum við hrunurðinni en fórum þess í stað niður harðfannirnar aðeins sunnar. Ég gat ekki stillt mig og renndi mér á rassinum á kafla. Við stöldruðum af og til við á niðurleiðinni til að tína ber, sem nóg var af í fjallinu, t.d. öldungis frábærlega þroskuðuð og feit krækiber, en fundum líka töluvert af blá- og aðalbláberjum. Þegar niður að Melum kom tók auðvitað við heitur pottur, vín og matur og önnur dægileg samvera.

Ég held að það hafi verið nokkurn veginn einróma álit hlutaðeigandi að ef eitthvað var hafi þetta verið betra fjall en í fyrra. Þá gengum við á Geldingafell, næsta fjall fyrir norðan, en eyddum örugglega fleiri kaloríum, því við gengum ca. tíu km að því og svo upp það og niður af því og kílómetrana tíu aftur að Melum. Það var bráðskemmtilegt líka því við samkjöftuðum varla alla leiðina, en vorum ívið þreyttari og lengur að.

Nú er spurning hvert skal halda næst, því þetta er orðið hefð. Fjöll eru svosem ekki á hverju strái í Hrútafirði en mér dettur í hug sá dásamlegi og grösugi dalur Bakkadalur, sem ég heimsótti fyrst í sumar; að ganga frá Bæ (ekki keyra), og ganga svo á Bakkafell og þræða eyðibýlin, eða kannski að yfirgefa fjörðinn og halda á slóðir móðurættarinanr og skeiða úteftir Vatnsnesfjalli. Hvað sem af verður hlakka ég til að hitta mína yndislegu og góðu vini og ferðafélaga aftur.

Nú, er hann farinn að skammast sín?

2009-07-02T10:29:00.003Z

hugsaði ég þegar ég sá fyrirsögnina "Forsetinn ekki aftur í embætti" á Eyjunni áðan. Þegar nánar var að gáð reyndist þetta ekki vera íslenski forsetinn heldur sá hondúrski.

Hugrenningatengsl

2009-05-07T13:56:00.003Z

Ég rakst á þessa fyrirsögn á Visir.is:

Miðbaugsmaddaman aftur í gæsluvarðhald

Þá kom nafnið Finnur Ingólfsson upp í hugann. Hvers vegna? Líklega af Því að ég hef hann sterklega grunaðan um að vera stunginn af með ránsfeng sinn til einhverrar sælueyjar í grennd við miðbaug. Framsóknarmaddaman þarfnast ekki útskýringar, gæsluvarðhald varla heldur.

Auðvitað eru þessi hugrenningatengsl móðgun við allar heiðarlegar mellumömmur.

Lesið þetta

2009-04-15T09:22:00.001Z

Hnakkus er snillingur, bloggar bara allt of sjaldan. Hér er kosningapistill hans.

Hvað lásuð þið þá?

2009-04-09T21:27:00.003Z

Ég sat smástund með dálitlum hópi af konum um daginn og einhvern veginn barst í tal pólitískt litaður bókmenntasmekkur á árum áður og tekið dæmi af barnakennnara úti á landi sem fékk bágt fyrir að lesa Laxness fyrir börnin. Það skrapp út úr mér að svona hefði þetta nú verið heima hjá mér, engin bók eftir Laxness hefði verið til, framsókn hefði eiginlega bannað hann. Þá snýr ein konan sér að mér og segir með samblandi af fyrirlitningu og vorkunnsemi: Hvað lásuð þið þá? Og bætti við með enn meiri þótta: Kannski Jón Trausta? Ég var nú ekki tilbúin með rækilegt svar handa konunni en held að ég hafi nokkurn veginn getað sannfært hana um að við vorum engir organdi fávitar, þrátt fyrir Laxnessleysið. Og ekki kom þessi skortur í æsku í veg fyrir það að ég lærði að meta hann og meðtaka síðar (nema helvítis Vefarann, mér hefur alltaf leiðst sú unglingstilgerð).

Í framhaldi af þessu fór ég að rifja upp og reyna að muna hvað við lásum. Heilmikið af þýddum bókum, margar hreint ágætar, svo sem títtnefndar bækur Margit Söderholm (sem ég get ekki séð að sé neitt miklu lakari en t.d. Sigrid Unset eða Selma Lagerlöf, þó að þær fengju nóbelinn). Súsanna Lennox upp á 600 bls. eða svo var fróðleg og skemmtileg lesning. Bækur Stefáns Jónssonar rötuðu flestar til okkar; pabba fannst hann mjög skemmtilegur penni, en stundum voru þær illa prófarkalesnar. Ýmis fræðslurit Menningarsjóðs áttum við - t.d Lönd og lýði og Rómaveldi eftir Will Durant. Stundum fylgdumst við af ákafa með framhaldssögunni í Tímanum.

Ekki má gleyma öllu sem við hlustuðum á í útvarpinu, eins og t.d. sögur Halldórs Laxness. Ég fann að pabbi hafði lúmskt gaman af þeim og þannig síaðist töluverður Laxness inn í okkur - þó að við læsum hann ekki sjálf. Á þessum árum var mikið gert af því að færa vinsælar skáldsögur í leikritsform - þannig kynntumst við t.d. Jóni Trausta (lásum hann EKKI) og hinu eina sanna íslenska hríðarhljóði sem ég held að verði aldrei leikið eftir.

Ég held sem sé að þegar öllu er á botninn hvolft höfum við bara verið þó nokkuð menningarleg, miðað við efni og aðstæður!

Af hekli

2009-03-27T17:18:00.006Z

Ágæt vinkona mín sem ég hitti allt of sjaldan kom í heimsókn um daginn og eftir að hafa snætt grænmetisrétt og fleira góðmeti leiddi ég hana til efri stofu og þar fór fram hannyrðasýning og -umræða. Hún greip heklunál og fór að fikta og þá fórum við að tala um það hvað hekl er ótrúlega sniðug uppfinning. Prjón er auðvitað frábært en hafið þið hugsað út í einfaldleikann og snilldina í heklinu? Ein nál með haki og bara ein lykkja undir hverju sinni. Ekkert lykkjufall, enginn troðningur, bara snúningur inn og út um eina lykkju og þá er það komið!

Í kringum 1970 var hekl mikið í tísku, að minnsta kosti í Burda og í Hrútafirði. Þá heklaði ég heil reiðinnar býsn, eins og ég hef reyndar getið um áður. Svo rammt kvað að þessu að systur mínar voru farnar að kalla mig Heklu, sem var ótækt nafn í þá daga. Ég hef nær eingöngu haldið mig við heklaðar flíkur, ekki verið mikið í dúkunum, en þó man ég eftir að hafa heklað eldavélahelludúllur í handavinnu í barnaskóla. Önnur ágæt vinkona mín sem var að koma sér upp sumarbústað ætlar einmitt að koma sér upp slíkum dúllum - okkur finnst það með því ó-2007-legra sem hægt er að finna.

Ég er með ýmis verkefni í gangi með heklunálinni núna en ætla samt ekkert að ræða þau neitt nánar. Reyndi að gúgla upp myndir af hekluðum eldavélardúllum ef fólk skyldi ekki muna hvernig þær fúngera en fann engar. Hins vegar fann ég ýmis hekluð furðuverk, t.d. þetta:

http://declubz.com/blog/wp-content/uploads/2008/06/crochet-pattern-ice-cream.jpg

Þess vegna er ég ári á eftir

2009-03-06T13:21:00.002Z

Ég hef rekið mig á það að fólk sem ég hitti og kemst svo langt með mig að komast að því að ég varð stúdent 1976 þó að ég sé fædd 1955 ályktar gjarnan sem svo að ég hafi annaðhvort fallið á landsprófi (sem henti margt heiðursfólk á þeim árum) eða um bekk. Seinni skýringin hefði reyndar verið nærtæk; hvernig ég slapp við fall um bekk með mínar stærðfræðieinkunnir er eiginlega ráðgáta, kannski stærðfræðiafrek í sjálfu sér.

Nei- ástæðan er önnur. Ég var nefnilega einn vetur heima áður en ég fermdist. Foreldrar mínir höfðu frétt á skotspónum að nú vildi skólastjórinn í Reykjaskóla ekki taka ófermda krakka í skólann. Það er til marks um ægivald þessa skólastjóra yfir börnum jafnt sem fullorðnum í héraðinu að þau komu sér ekki að því að hringja einfaldlega í karlinn og spyrja. Ég dæmdist því til heimasetu veturinn 1968-69.

Og hvað hafði heimasætan svo fyrir stafni? Að sjálfsögðu var ég látin hjálpa til við inniverk og eitthvað úti líka en samt varð töluverður tími afgangs. Hann nýtti ég til hannyrða, prjónaði t.d. á mig peysu, þá fyrstu, meira að segja með kaðlaprjóni og ég man að hún var ljós-skærrauð. Meðan ég prjónaði hlustaði ég oft á kvöldsöguna sem Hjörtur Pálsson las, um starfsmann vopnafyrirtækis sem fékk samviskubit, minnir hún hafi heitið Dagurinn og nóttin, og líka á middagssöguna eftir norsku skáldkonuna Veru Hendriksen og var byggð á Noregskonungasögum, mjög spennandi. Ég heklaði líka heil reiðinnar býsn og hjálpaði Diddu yngstu systur að búa til föt á Barbie.

Síðast en ekki síst undirbjó ég mig af kostgæfni fyrir ferminguna og lærði ALLT sem var sett fyrir. Þannig stendur á því að heilmargar ritningargreinar eru mér enn nokkurn veginn fastar í minni, ég kann slitur úr fjölda sálma og síðast en ekki síst kann ég nokkra passíusálma nokkurn veginn frá upphafi til enda og eitt erindi úr afganginum, eins og presturinn hafði mælt fyrir um.

Þegar að spurningunum kom sá ég fljótt að hin börnin höfðu flest skautað léttar yfir þetta en ég, og kom ekki að sök því prestinum tókst ekki að hlýða yfir nema brot af öllum þessum ósköpum.

Þótt ótrúlegt megi virðast nýttist mér nám vetarins nokkuð vel síðar. Þegar ég kom í íslenskudeildina og þurfti að lesa Ólafssögurnar dúkkuðu upp margar persónur Veru Hendriksen og auðvelduðu mér skilning og utanaðbókarlærdómurinn á Passíusálmunum var góð stoð þegar að þeim kom í náminu.

Svo get ég enn prjónað allra handa kaðlaprjón!

Fleiri titlar

2009-02-25T22:14:00.003Z

Skil ekki af hverju þeir velta svona fram: Makt myrkranna, Málsvari myrkrahöfðingjans, Glæpur og refsing, Harmsaga ævi minnar. Og svo það sem Daninn sagði, reyndar ekki titill, en einhverrra hluta vegna kom það upp í hugann: Alle tænker bare på sig, jeg alene tænker på mig.

Varnarræða vitfirrings

2009-02-25T08:11:00.002Z

Var það ekki eitthvert merkilegt skáldverk?

Strákaleikir á Melum upp úr miðri síðustu öld

2009-02-12T09:24:00.004Z

Eins og lauslega var vikið að í síðasta pistli fengust strákarnir yrirleitt ekki til að vera með í bústangi okkar stelpnanna. Þeir fengu útrás fyrir athafnasemina með öðrum hætti, og glæsilegasti afraksturinn var örugglega "Bílaleikurinn".

Það sem við kölluðum í daglegu tali "Bílaleikinn" var leiksvæði strákanna fyrir neðan ytri girðinguna og ofan veginn sem þá var þjóðvegur og lá milli fjárhúsa pabba og Sigga og svo út milli túnanna á Melum. Þetta var ógróið svæði, hálfgerður melur, jarðvegurinn blanda af sandi, mold og möl. Þarna lögðu strákarnir heilt vegakerfi með ótal beygjum, brekkum og krókum, rétt eins og íslenskir þjóðvegir höfðu verið fram undir þetta. Ég held meira að segja að þarna hafi verið stöku brú. Farkostirnir voru bílar sem þeir smíðuðu úr afgöngum af mótatimbri, sem nóg var af þessi árin því alltaf var verið að byggja ný hús á Melum, ýmist yfir fólk eða fénað. Þetta voru frumstæðir bílar því engin voru hjólin heldur var skriðið með þá á fjórum fótum eftir brautunum. Langur kubbur með einum stuttum fremst var vörubíll, stuttur með einum kubb og smábili fremst en jafn að aftan var jeppi og "drossía" eða fólksbíll var stuttur kubbur með einum enn styttri í miðjunni. Við þennan leik gátu þeir dundað sér tímunum saman, kvöld eftir kvöld, allt sumarið. Við stelpurnar fengum ekki að taka þátt í leiknum en máttum koma einstöku sinnum til að líta yfir svæðið og dást að dugnaði þeirra og hugkvæmni.

Þeir smíðuðu sér líka stundum báta úr tómum olíudunkum og sigldu þeim á tjörninni við fjárhúsin hans Jónasar frænda.

Einu sinni man ég eftir að þeir lögðu undir sig gömlu fjárhúsin í nokkra daga. Þá voru þeir í miklum stríðsleik og vopnin voru aðallega "bombur" sem voru búnar til úr dagblöðum. Blöðin voru brotin líkt og þegar bátur var gerður og þegar "bombunni" var sveiflað kom hvellur.

Ég man líka eftir leik sem þeir fóru í Gústi og líklega Villi Valli, kannski hefur Krummi fengið að fljóta með. Þá fóru þeir í göngur og þurftu endilega að hafa með sér landa eins og karlarnir í sveitinni. Þeir nauðuðu í mömmu þangað til hún lánaði þeim pela og ég þykist muna það rétt að hún hafi að lokum fengist til að setja eina teskeið af þessum görótta drykk, sem pabbi lumaði á, út í vatnið á pelanum.

Ég prófaði að gúgla orðið "bílaleikur" en fann ekkert sem benti til leiks eins og þess sem ég var að lýsa. Ég trúi því samt varla að leikur Melastrákanna hafi verið einsdæmi; hljóta ekki t.d. strákar í þéttbýli á þessum árum, þegar svo mikið var byggt og húsgrunnar óvarðir og opnir jafnvel árum saman, að hafa leikið sér á þennan hátt? Kom leikurinn kannski með sumarstrákum úr Reykjavík?

Bú og bestu bökuðu kartöflur "ever"

2009-02-09T10:37:00.004Z

Á Melum hélst óslitin búhefð frá því rétt eftir miðja tuttugustu öld og til aldamóta að minnsta kosti. Ég hef ekki séð merki um lifandi bú á rölti mínu þar undanfarin ár. Hér er átt við "leikjabú", bú barna, ekki alvörubúskap, þó að stundum hafi hvarflað að manni upp á síðkastið að hann væri einnig að leggjast af með öllu, en ég fer ekki lengra út í þá sálma. Ekki veit ég hver fékk þá snilldarhugmynd að fara með búið undir þak, nánar tiltekið í gömlu fjárhúsin. Ég man ekki einu sinni hvar við reyndum fyrir okkur með bú úti við áður en flutt var inn.

Þetta var nokkuð týpískt drullubú, eftirlíking af heimilishaldi með húsfeður óhjákvæmilega í burtu því strákar voru yfir drullubúskap hafnir. Innanstokksmunir voru skápar sem upphaflega voru kassar undan eplum eða appelsínum og einnig minnir mig að við höfum fengið alvöru skáp sem var keyptur á uppboði á Brandagili en reyndist ekki henta í íbúðarhús þegar til átti að taka. Í skápana var raðað eldhúsáhöldum sem voru aflóga dót af heimilunum, og umbúðum utan af kakói, sykri og annarri þurrvöru sem við fylltum af mold og notuðum í bakstur. Svo reyndum við að gera heimilislegt með því að setja dúka á "borð" og ofan á skápana og sóleyjar og fífla í flöskur eða krukkur ofan á. Matreiðsla einskorðaðist nokkurn veginn við bakstur, alls konar kökur úr moldardeigi, skreyttar sóleyjum, sem litu svo ótrúlega vel út meðan þær voru sléttar og blautar en sínu verr daginn eftir þegar þær höfðu þornað og sprungið og sóleyjarnar visnað. En þá var bara tekið til við nýjan bakstur með opnum huga og óbilandi bjartsýni á árangurinn. Ég man ekki nákvæmlega hvernig leikirnir fóru fram en yfirleitt var þetta þannig að við þessar elstu og helstu (ég segi eins og Hendrik Ottósson: "við helstu strákarnir") vorum húsmæður sem heimsóttu hver aðra og drukku kaffi og þurftu að baka og hafa fínt hjá sér og sinna börnunum sem voru þá yngri krakkarnir. Stundum reyndist ekki unnt að skikka þá í hlutverkin og þá varð bara að ímynda sér eitthvert krakkastóð.

Nöfn okkar aðalpersónanna voru mjög mikilvæg og eins og við höfum oft rifjað upp, frænkurnar, spratt stundum upp nokkuð hörð deila um það hvor okkar Ínu skyldi fá að heita Ásdís Fjóla, en það þótti okkur nafna fegurst á þeim árum.

Ég fór að velta því fyrir mér áðan hvers vegna við fórum með búið inn í fjárhúsin. Líklega hefur það verið tíðarfarið þessi ár sem rak okkur inn. Þetta var á hafís- og kalárunum með þrálátri norðanátt, ýmist með þokum og rigningarhraglanda eða bjartri og hvassri en óhjákvæmilega kaldri, á hvorn veginn sem var. Þegar vel viðraði bökuðum við auðvitað úti og "drukkum kaffið" þar, en ósköp gat verið notalegt að hlusta á rigninguna berja þakið og geta leikið sér eins og ekkert hefði í skorist inni í skjóli húsanna.

Ég má til með að skjóta því hér inn að einu sinni fékk ég að heimsækja bú frænkna minna á Reykjum sem var "útibú". Þar sá ég dásamlega lausn á vatnsvandamálinu. Þær höfðu orðið sér úti um stóran matarolíudunk úr mötuneytinu í Reykjaskóla og skorðuðu hann þannig að stúturinn sneri niður. Þegar togað var í tappann streymdi vatnið út eins og úr krana.

Næstu kynslóðir á eftir okkur þokuðust smám saman út með bú sín. Þannig man ég eftir ummerkjum bús í gamla haughúsinu (löngu búið að fjarlægja hauginn), en austurhlið þess var nær alveg opin. Bú var líka rekið í tótt gamla hesthússins hans Jónasar frænda norður á heimatúninu og, að því er Reynir Þór tjáir mér, fyrir ofan fjárhús Sigga frænda, þar sem vöfflujárn móður minnar ku liggja grafið. Tvö þau síðarnefndu eru hrein "útibú", enda tíðarfar farið að batna verulega á þeim árum.

Hvað varð svo um gömlu fjárhúsin? Þau voru fyrst brennd og síðan rifin og sléttað yfir. Ég var fyrir norðan þegar þetta var gert og fór með litlu strákunum hans Sigga, Eia og Finni, að skoða rústirnar meðan enn rauk úr þeim. Þá fékk ég góða hugmynd. Við fórum og náðum okkur í nokkrar kartöflur, vöfðum þeim inn í álpappír og grófum niður í glóðina. Svo krökuðum við þær upp úr eftir klukkutíma eða svo og borðuðum af bestu lyst með miklu smjöri. Þær voru undurgóðar, kannski var það taðkeimurinn eða bara kringumstæðurnar. En þetta er sem sé uppskriftin að bestu bökuðu kartöflum í heimi: Takið ein gömul fjárhús full af taði og gömlu timbri og brennið. Bíðið þar til hætt er að loga en enn rýkur. Grafið þá kartöflurnar, klæddar álpappír, niður í glóð og bíðið ca klukkustund eða eftir stærð kartaflnanna. Snæðist helst á staðnum með miklu smjöri, endilega í félagsskap tveggja lítilla, forvitinna og skemmtilegra frænda.

Drengur með yfirskegg

2009-02-04T09:18:00.003Z

Fyrir hverju ætli það sé að dreyma Gísla Martein Baldursson skartandi þykku, gamaldags yfirskeggi? Að öðru leyti man ég ekki eftir að hann færi með hlutverk í draumnum.

Melaheimilið um 1860

2009-01-30T09:21:00.002Z

Ég vek athygli á þættinum Sagnaslóð á rás 1 um tíuleytið í dag. Þar er fjallað um Ingunni Jónsdóttur, langafasystur mína, sem á gamals aldri ritaði endurminningabrot og sagnaþætti sem komu út í tveimur bókum. Hún var afskaplega vel ritfær og rit hennar eru ekki einungis góð heimild um fyrri tíma á gullaldarmáli, heldur kemur þar víða fram holl lífsspeki sem enn er í fullu gildi. Jónas föðurbróðir minn las fyrir mörgum árum aðra eða báðar bækurnar í útvarp og gerði það vel eins og hans var von og vísa. Kannski að eitthvað af því heyrist í þættinum. Ég vona það.

Laus við frjálshyggju og kannski líka þráhyggju?

2009-01-28T08:40:00.003Z

Í gærkvöldi, þar sem ég gekk í nýsnævinu austur eftir Ægisíðunni stuttan kvöldgöngutúr, fann ég það, allt í einu. Já, mér var létt. Ég gerði mér sem sé allt í einu grein fyrir því að nú er ég laus við sjálfstæðisflokkinn og frjálshyggjuna og líka vonandi þráhyggjuna, eins og t.d. það að fylla allar búðir af bjór og brennivíni og leggja niður Ríkisútvarpið, eða gera heilbrigðiskerfið að enn meiri gróðavegi en það er nú þegar. Þetta var góð tilfinning, ég segi það satt.

Standardinn í sveitunum á árum áður

2009-01-27T08:28:00.004Z

Húsbóndinn hér á bæ fussaði auðheyrilega þegar vinstristjórn barst í tal um það leyti sem ríkisstjórnarnefnan sáluga var að syngja sitt síðasta núna um helgina. Hann vildi meina að þá myndu allar gáttir félagslega kerfisins opnast og skattar hækka upp úr öllu valdi. Ég taldi aftur á móti að slíkt hlyti óumflýjanlega að gerast, hverjir svo sem yrðu við völd, ef við ætluðum okkur að borga þó ekki væri nema eitthvað af skuldum drengjanna "okkar". Þá nefndi hann máli sínu til sönnunar vinstri stjórnina 71. Ég lét þá hugann reika - jú, mikið rétt, það var líklega þá sem fóru að sjást einhverjir örlitlir peningar norður í Hrútafirði og bilið að minnka milli þeirrar sveitar og Reykjavíkur. Ég get nefnt svo ótal margt sem við "höfðum ekki" en talsist til sjálfsagðra þæginda í Reykjavík, að minnsta kosti hjá fólki af meðalstandi:

- Ekki baðker fyrr en um 1970
- Ísskápur ekki fyrr en um það leyti
- Sjálfvirk þvottavél um það leyti líka
- Rúmgott húsnæði með sérherbergi barna og hjóna - ég hef ekki verið ein í herbergi nema kannski tvö ár ævinnar - hálfan vetur á Laugarvatni, þegar ég leigði einn vetur á Sólvallagötu, veturinn sem ég var í íbúð ömmu minnar á Skarphéðinsgötu og loks parta úr þeim sumrum sem ég var heima eftir að flutt var í nýja húsið. Í gamla húsinu vorum við þrjár, jafnvel fjórar, systur um eitt herbergi.
- Uppþvottavél sást ekki á Melum 1 fyrr en um 1980 í fyrsta lagi.
- Allur kvenfatnaður var saumaður heima.
- Prjónafatnaður var ekki keyptur.
- Heimilisbifreið - alla mína æsku áttu Melabræður einn jeppa saman, sem var afleitt fyrirkomulag - hvers vegna ætla ég ekkert að rekja hér.
- Hjónarúm - keypt ca 68 og þótti mikið bruðl, eins og hér hefur verið nefnt áður.
Sófasett - fyrst var keyptur svefnsófi - sófasett kom ekki fyrr en ca 78 og þá keypt af bróður mínum notað.
- Allt þurfti að gjörnýta, alla afganga, jafnt af mat sem öðru. Móðir mín var töluvert á undan sinni samtíð því hún notaði alla plastpoka aftur og aftur; það var lokahnykkurinn á uppvaskinu að þvo plastpoka og hengja upp á snúru í þvottahúsinu.
- Allt bakað og eldað heima, ekki keypt brauð, kökur eða kex nema í algjörum undantekningartilfellum.

Félagslega misréttið var hrópandi alveg þangað til vinstri stjórnin tók við. Alvarlegast og augljósast var það í skólamálunum, þar sem börn þurftu að vera í heimavist alveg frá upphafi skólagöngunnar og nutu ekki kennslu nema hálfan veturinn. Þetta var ekki leiðrétt fyrr en um það leyti sem yngsta systir mín, fædd 1966, var að byrja í barnaskóla. Tannlækningar virtust líka lengi vel vera munaður þéttbýlinga. Þær var farið að styrkja á árunum eftir 1970.

Sem dæmi um efnahagsleg viðmið okkar get ég tekið að Sigurjón, eiginmaður móðursystur minnar, sem var leigubílstjóri í Reykjavík var talinn stórefnamaður. Til marks um það var að hann (hún var heimavinnandi og taldist því ekki með í dæminu) gat keypt nýja blokkaríbúð í Bólstaðarhlíð sem kostaði rúma milljón (gamalla) króna.

Sú hugsun hefur orðið furðu lífseig að það hljóti að vera sjálfsagt að öll kjör og aðbúnaður sé lakari í sveitum en þéttbýli. Furðu fá ár eru síðan ég heyrði roskinn mann býsnast yfir sófasetti sem lúxus á sveitabæ, fyrirbæri sem hér í Reykjavík hefur lengi talist til sjálfsagðra þæginda.

Gömul afrek á prjónasviðinu

2009-01-22T12:20:00.003Z

Eitt af því sem færir mann aftur í tímann er aukinn áhugi á prjónaskap og hannyrðum hvers konar. Ég fletti gömlum albúmum áðan og rakst þar á nokkur gömul afrek á þessu sviði. Sbr. myndina.

Mjósti munur sögunnar

2009-01-21T09:01:00.005Z

Móður mína hefur lengi langað í boðlega hillusamstæðu undir og í kringum sjónvarpið. Við gengum loks í það í gær, dætur hennar, að gera þennan draum að veruleika. Sú gamla festi kaup á samstæðu í Rúmfatalagernum, hún var send heim (samstæðan) og þá þurfti að koma henni saman. Því verki er ekki lokið enn. Okkur Hallveigu systurdóttur minni tókst þó að koma miðskápnum, sem sjónvarpið á að standa á, saman í gær. Það gekk ekki alveg þrautalaust. Sérstaklega voru skúffurnar og tilheyrandi brautir erfiðar viðureignar. Það var ekki fyrr en búið var að reyna margsinnis að láta skúffubrautirnar renna inn í brautirnar í skáphólfinu, árangurslaust, að við áttuðum okkur á að kantur framan á skápnum sneri öfugt og hindraði því skúffurnar að komast inn í hólfið. Um svipað leyti rann upp fyrir þaulreyndum þýðanda leiðbeininga að stafirnir DL og DR þýddu víst skúffa vinstra megin og skúffa hægra megin og stafirnir CR og CL vísuðu með sama hætti til skápsins. Við vorum hreyknar mjög þegar skúffurnar runnu loks fyrirstöðulaust á sinn stað. Þá kom hálfgerður skelfingarsvipur á Diddu yngstu systur mína sem hafði fylgst álengdar með þessu öllu meðan hún passaði hundinn Fróða Hallveigarson: DVD-tækið kæmist ekki inn í hólfið sem því var ætlað, það væri of breitt eða hólfið of mjótt! Við ákváðum samt að prófa og losuðum lista framan á skápnum af ef ske kynni að þannig mætti troða tækinu inn. Og viti menn, inn komst tækið en ekki munaði nema kannski tveimur millimetrum. Þetta er mjósti munur sem við höfum séð; við erum hreinlega á því að þetta sé mjósti munur sögunnar!

Súrmeti og litteratúr

2009-01-09T08:39:00.003Z

Ætli það hafi ekki verið um mánaðamótin nóv-des sem ég rakst á sviðalappir í Bónus. Ég keypti umsvifalaust tvo poka sem mér taldist til að væru 24 lappir. Þetta sauð ég og fór svo með pottinn til mömmu sem hjálpaði mér að krafla utan af beinunum. Svo skar ég allt saman niður, hitaði aðeins upp aftur og hrærði vel og setti loks í form, töluvert af soði með. Ég fékk tvö stór kökuform af sultu úr þessu. Svo setti ég herlegheitin í súr, bara venjulega mysu úr Bónus, vel súra og setti út á svalir. Eftir hálfan mánuð var sultan orðin undurgóð og ég átti dásamlega stund eitt kvöldið með sjálfri mér þar sem ég naut sultunnar með rófustöppu úr óvenju sterkum og bragðgóðum rófum. Það skal tekið fram að þetta fór afskaplega vel í maga.

Þegar smiðirnir mínir voru á lokasprettinum í frágangi rissins fyrir jólin reyndi ég að vera góð við þá og fara að fordæmi móður minnar með því að gera sem best við þá í veitingum. Meðal annars bauð ég þeim sultuna góðu og þóttist viss um að annar þeirra að minnsta kosti hlyti að vilja hana því hann ólst upp á Melrakkasléttunni. Hann tók við með þökkum og hinn líka, hann átti nefnilega svo gamla foreldra sem voru úr sveit og oft með svona mat.

Og að endingu er hér svolítið dæmi um áhrif súrmetisins á bókmenntirnar: Vilmundur landlæknir var eitt sinn á ferð um Hornstrandir með Þórbergi, Þórhalli syni sínum og sænskum manni sem þeir þekktu. Þeir komu á bæ nokkurn þar sem þeir fengu að tjalda á túninu. Bóndinn vildi endilega gefa mönnunum eitthvað að borða en þar sem þeir voru vel nestaðir afþökkuðu þeir það. Ekki líkaði bónda þetta og það endaði með því að hann kom til þeirra og spurði auðmjúklega hvort hann mætti kannski bjóða mönnunum eitthvað upp úr súru. Þessa freistingu gátu þeir Vilmundur og Þórbergur ekki staðist og Vilmundi segist svo frá. "... ég segi með hug og orði: "Jú, við þökkum gott boð, ég held við stöndum okkur ekki við annað en þiggja eitthvað lítils háttar upp úr súru." (Með hug og orði I, bls. 96) Heiti ritsafnsins er sem sé runnið frá þessari frásögn. Ég ætla ekki að lýsa veislunni sem fór á eftir, bendi fólki bara á að lesa frásagnarþáttinn og í leiðinni auðvitað bækurnar báðar frá upphafi til enda. Af því verður enginn svikinn!

Valdagleði og hroki

2009-01-05T08:29:00.005Z

Þegar ég vann hjá Ríkisútvarpinu, þeirri góðu stofnun sem litlu drengirnir í Flokknum hafa haft sem fyrsta mál á stefnuskránni síðan ég veit ekki hvenær að útrýma, þá drakk ég stundum kaffi með manni sem var ættaður frá Stokkseyri og kenndi sig þar með við Flóann. Hann reifaði einu sinni mjög skemmtilega fyrir mér kenningu sem hann hafði rekist á (í gömlum Skírni minnir mig) um áhrif landslags á lýðinn. Kennningin gerði sem sé ráð fyrir því að fólk drægi dám af landslaginu þar sem það ælist upp. Á flatlendi yrði fólk til dæmis flatt í hugsun, hlédrægt, feimið og íhaldssamt. Þetta sagði kenningarlesarinn að hefði passað mjög vel við sína heimabyggð, þar hefðu stundum verið hreinustu vandræði að berja saman hreppsnefnd því enginn treysti sér til svo ábyrgðarmikils starfa. Ekki er jafn láglent á vestanverðu Vatnsnesi og á Stokkseyri, en hitt er víst að aldrei hefði það hvarflað að honum afa mínum sáluga í Gröf að bjóða sig fram til stjórnmálastarfa af neinu tagi; til þess hefði hann ekki talið sig hæfan. Sjálfhælni var eitur í beinum hans og barna hans. Yfirleitt þótti þeim ekkert verk sem þau unnu nógu vel af hendi leyst og afsökuðu flest sín verk. Þarf þó varla að taka það fram að allt þetta fólk var prýðilega vel að sér bæði til munns og handa, reyndar flest handlagið með afbrigðum, og óvenju vel hagmælt.

Ég hef stundum rifjað það upp innan fjölskyldunnar hvernig þetta endemis lítillæti síaðist inn í mig í uppeldinu. Til dæmis man ég hvað mér þótti það skrítið þegar ég byrjaði að fylgjast með eldhúsdagsumræðum í útvarpi að allir þessir karlar (þá heyrðist ekki í konu) skyldu leyfa sér að hæla sér og sínum flokki og öllum hans gjörðum svona stjórnlaust. Mér þótti þetta óviðkunnanlegt og spurði hvernig stæði á öllu þessu monti og var þá sagt að þetta mættu stjórnmálamenn gera, þó að alls ekki væri við hæfi að krakkar létu svona.

Við síðustu stjórnarskipti varð mér ósjálfrátt hugsað til kenningarinnar fyrrnefndu og sjálfhælnibannsins sem móðir mín kom með af Vatnsnesinu. Ef eitthvað væri að marka kenninguna ættu núverandi íslenskir ráðherrar að vera að minnsta kosti úr miðjum hlíðum Everest. Ég held ég hafi aldrei orðið vitni að annarri eins gleði yfir fengnum völdum - um væntanleg góð verk var minna talað, Jóhanna þó heiðarleg undantekning. Spillingin og hrokinn sem valdinu fylgir kom svo heldur betur í ljós í sumar þegar forsætisráðherrann skellti stöðugt hurðum á fréttamenn með hálfgerðum fúkyrðum. Ekki var heldur laust við að rigndi upp í nefið á utanríkisráðherranum stundum. Lýsingarorðið "barnslegur" á líklega best við um einlægan fögnuð iðnaðarráðherra yfir nýfengnum völdum. Um viðmót fjármálaráðherra er best að hafa sem fæst orð.

Sjálfhælnibakterían hefur nú blindað þetta fólk svo rækilega að það fær ekki með nokkru móti komið auga á eigin sök í neinu því sem dunið hefur á þjóðinni undanfarna mánuði, hvað þá að það komi auga á einhverja sér hæfari til að leiða okkur út úr ógöngunum. Sumum virðist jafnvel meira í mun að storka okkur, sbr. embættið sem forsætisráðherrafrúin fékk óvænt og óverðskuldað eftir að landið sökk.

Guði sé lof fyrir jólin!

2009-01-02T14:55:00.002Z

Þarf kannski varla að þakka honum; tilstandið á að heita af hans völdum og þessa undarlega getna sonar hans. Oft hafa jólin verið mér kærkomin en sjaldan sem nú. Og eftirminnileg verða þau sem t.d. fyrstu jólin í nýja risinu og fyrstu jólin í kreppunni (hvað skyldu mörg jól eiga eftir að kallast kreppujól?).

Ég verð að biðjast afsökunar á því að hafa ekki sent nein jólakort, hvað þá að ég hafi búið til kort eins og undanfarin ár. Reyndar var svolítið föndrað. Ég átti nefnilega þó nokkrar næðis- og yndisstundir í desember við borðstofuborðið við að klippa út úr kartoni alveg dáindis falleg hvít tré sem eru ósköp jólaleg í einfaldleika sínum. Þau sjást ágætlega ef smellt er á efstu myndina í síðasta pistli. Það var frábært að geta snúið baki við öllu rykinu og hroðanum sem fylgdi síðasta frágangssprettinum, sett á jólalag, gripið skærin og horft svo út um hornglugga borðstofunnar á ljósin í næstu húsum eða jafnvel snjókorn falla. Trén urðu þó nokkuð mörg áður en yfir lauk og nýttust vel til smájólagjafa handa góðu fólki. (Ég er enn dofin á þumalfingri hægri handar eftir allt klippið!)

Svo er bara að óska öllum sem þetta lesa gleðilegs árs og þakka þeim fyrir að hafa þraukað með manni út það gamla.

Sýnishorn

2008-12-30T14:11:00.005Z

Kalli bað um myndir og fékk slatta. Hér eru þrjár.

Risvandamál úr sögunni

2008-12-20T23:05:00.003Z

Þetta með risvandamálið var sem sé brandari, vegna þess hversu langan tíma það tók hér í góðærinu að fá leyfi, gera nýja skráningartöflu, eignaskiptingasamning, burðarvirkisteikningu að ég tali nú ekki um arkitektsteikningu (samkvæmt skiplagi mínu) að hækkuðu risi hér á Kvisthaganum, þaðan af er dregið þetta orð, svona til að forðast allan leiðan misskilning. Nú er þetta vandamál sem sé úr sögunni. Heimasætur báðar sváfu í fyrsta skipti í sínum flennistóru herbergjumn í nótt og fjölskyldan er afar ánægð með hið nýja ris. Annað kvöld er áætlað að tilbehör verði flutt inn í nýju stofuna sem er milli herbergjanna og píparinn, sem er ekki sá áreiðanlegasti í heimi (eða eru kannski allir píparar svona?) ætlar að koma á mánudaginn og gera sturtu og vask klár; enn er bara hægt að pissa þar. Þeir fáu sem þetta blogg lesa eru velkomnir að líta inn og taka framkvæmdina út. Ég get ekki lofað smákökum eða slíku en sama ljúfa viðmóti, glaðværð og gáfulegu samræðum sem áður. Sem sé, ef ykkur er mál, að hitta okkur hér eða pissa, verið þá velkomin!

Frábær hugvekja

2008-12-08T22:46:00.001Z

Lesið pistil Þórarins Þórarinssonar hér.

Gamla Melahúsið 7 (stofan)

2008-12-02T08:50:00.000Z

Burt með allt nöldur í bili og hverfum aftur í tímann - í litla asbesthúsið sem nú er horfið. Rifjum upp hvernig var í stofunni, segjum að hún hafi verið hjarta hússins (eldhúsið þá munnur og magi).

Stofan var á hægri hönd þegar kom inn á ganginn. Á henni var horngluggi sem vissi í suður og vestur (þess má til gamans geta að ég var mörg ár að venjast áttskökkum plássum síðar, svo sem Laugarvatni og Reykjavík). Á suðurveggnum, austan við gluggann, var stofuskápurinn sem geymdi spariborðbúnað heimilisins og sitthvað fleira. Ég held að pabbi hafi keypt skápinn á uppboði, hann var þarna alveg frá því að ég man eftir mér. Skápurinn var svolítið eins og kirkja í laginu; hægri hlutinn, turninn, var með einni hurð og í honum voru nokkrar hillur. Í efstu hillunni voru geymd spil, bréf og svoleiðis dót, þar á meðal happdrættismiðarnir frá Möltu sem Jón Jónsson fékk einhvern tímann í pósti, og enginn gat útskýrt hvers vegna. Hillurnar þar fyrir neðan geymdu kaffistellið hennar mömmu, steintaustell með gráu blómamynstri. Hún á enn úr þessu stelli rjómakönnuna og tertudiskinn. Neðst var geymdur bunki af Burda-blöðum, en þau voru alger lífsnauðsyn á öllum Melaheimilunum í þá daga. Þær voru saman um eina áskrift, konurnar þrjár, og um hana var þetta fína samkomulag. Þegar til stóð að sauma eitthvað var einfaldlega farið yfir í hin húsin og fenginn bunki af nýjustu blöðunum og svo var farið í gegnum sameinaðan bunkann þar til rétta sniðið fannst. Svona hringsóluðu blöðin á milli. Svo ég komi mér aftur að efninu, þá var í lægri og vinstri hluta skápsins hólf með gleri fyrir þar sem helstu glerdjásn heimilisins voru geymd, en þau voru: glasasett með könnu úr þunnu grænu gleri með möttum og gylltum röndum, annað glært glasasett með könnu, ískorin rós prýddi það og loks karafla og snafsaglös (staup) sömu gerðar og síðarnefnda glasasettið. Glösin og könnurnar notuðum við eingöngu á stórhátíðum og það var mikil tilhlökkun að fá að drekka úr þeim. Gestkomandi karlar fengu einstöku sinnum brennivín úr staupunum. Í hólfinu var líka skrautbolli og eitthvað fleira brothætt sem mamma hélt sérstaklega mikið upp á. Undir glerhólfinu var annað hólf með hurð fyrir sem opnuð var að ofan. Í því voru geymdar þær bækur sem sjaldnast voru lesnar. Dúkar voru ofan á skápnum. Fyrst man ég eftir tilbúnum innfluttum dúkum úr einhverju gerviefni, gegnsæjum í grunninn með ógegnsæju mynstri, áferðin á því var svolítið lík flaueli eða filti. Ég man bæði eftir gulu- og ljósbláu mynstri. Slíka dúka hef ég ekki séð nema þarna en þeir hljóta samt að hafa verið keyptir í K.F.H.B. Seinna saumaði ég dúk og tvær dúllur í stíl hjá Jennu (handavinnukennara stúlkna í Barnaskólanum á Borðeyri) sem fengu að prýða skápinn, dúkurinn niðri og dúllurnar uppi. Tveir litlir kristalsvasar voru uppi á skápnum og í þá setti mamma stundum blóm úr garðinum á sumrin. Það var mjög fallegt.

Fyrst þegar ég man var dívan í stofunni og fyrir ofan hann veggteppið sem mamma saumaði í Reykjaskóla, þrír drekar saumaðir með nokkrum sporgerðum og í nokkrum litum í svart ullarefni. Mamma varð seinna leið á teppinu eða það fór eitthvað að láta sig á því frágangurinn. Alltént hafnaði það uppi á lofti og gleymdist eða var talið löngu ónýtt. Áður en húsið var rifið var farið í gegnum dótið á loftinu. Þeir sem það gerðu voru ekki í vafa um hver væri mesta gersemin sem þar var grafin upp. Jú, veggteppið góða, stráheilt nema rétt á jöðrunum og litir bæði í útsaumi og efni eins og það væri nýkomið frá forverði. Nú trónir það yfir borðstofuborðinu í íbúð foreldra minna í Bólstaðarhlíð og er sannkölluð stofuprýði.

Seinna kom sófi í stofuna, svefnsófi því ekki veitti af að nýta vel öll herbergi hússins.

Tveir svolítið lasnir hægindastólar voru í stofunni þegar ég man fyrst, líklega keyptir um leið og skápurinn. Skipt var á þeim og öðrum nútímalegri með tekkörmum og -fótum. Ég man það síðast eftir gömlu stólunum að við krakkarnir vorum að hoppa á þeim uppi við gömlu fjárhúsin. Ég man lítið eftir myndum á veggjum fyrr en pabbi keypti af farandsala eftirprentun af Heklumynd Jóns Stefánssonar og amma gaf svo syni sínum í fertugsafmælisgjöf málverk frá Þórsmörk með haustlitri hríslu í forgrunni. Einhverjir sem þóttust hafa vit á list sögðu að listamaðurinn væri frekar ófínn en við kærðum okkur kollótt og fannst myndin falleg. Hún er enn til.

Borstofuborð og -stólar voru í stofunni, líkast til á miðju gólfinu. Það fór ekki mikið fyrir borðinu óstækkuðu, platan var ferningslaga og féll saman á hjörum um miðjuna en svo var hægt að draga hana út og stækka þannig borðið um helming, svo að þrír komust fyrir sitt hvorum megin og svo auðvitað einn við hvorn enda, stundum vorum við þó fleiri. Stækkunin kom sér líka vel þegar saumakonan móðir mín var að sníða. Borðstofustólarnir voru upphaflega með flöskugrænu upphleyptu plussáklæði sem upplitaðist illa og varð eiginlega enginn litur (ég veit litinn af því að það sást í efnið undir setunni). Ætli þeir hafi verið nema fjórir, kannski sex?

Þegar sjónvarp kom var það haft í suðausturhorninu, minnir mig. Þar fyrir ofan, á austurveggnum, voru hansahillur eins og þá voru tísku, fullar af bókum því við vorum mikið bókafólk og alltaf gefnar margar bækur á jólum.

Fyrstu gardínur sem ég man voru rósóttar með rykktum köppum. Seinna komu nútímalegri brún- og hvítofnar gardínur úr ullarefni og kappar með brautum eins og þá tíðkaðist. Á gólfinu var í fyrstu blár línóleumdúkur en svo lasnaðist hann og þá var ljóst ullarteppi lagt yfir. Það reyndist erfitt að halda því eins hreinu og húsmóðirin hefði kosið.

Litir á veggjum: Man fyrst eftir þeim hverju í sínum litnum. Seinna minnir mig ljósbleikir og loks ljósgráir.

Klifurblóm, einhvers konar flétta líklega, var í potti við norðurvegg stofunnar og komst langleiðina hringinn upp við loftið fyrir rest. Seinna var hún fjarlægð.

Þetta var lítil og hlýleg alþýðustofa, ekki fullkomin stássstofa, til þess vorum við of mörg og húsið of lítið. En ótrúlega gat hún samt orðið fín, ekki síst um jól, þegar allt var nýþvegið, skreytt og dúkað. Þá varð hún okkar veislusalur.

Hvað gerðist fyrir Landsbankann, Glitni og Kaupþing?

2008-11-24T12:49:00.002Z

Þetta er ein af þeim stóru spurningum sem Fjármálaeftirlitið reynir að svara á heimasíðu sinni (hér). Ég veit að það lýsir ægilegum fordómum og málfarsfasisma og allt það - en er þetta samt ekki ákveðin vísbending um þroskastig þeirra sem áttu að passa okkur fyrir bönkunum? Ég ætla ekki að gefa neinar yfirlýsingar um greindarvísitöluna.

Þurfum við að fá hingað her?

2008-11-18T12:26:00.003Z

Verður það kannski á endanum erlendur her sem kemur hingað og rífur afbrotamennina (seðlabankastjórann, fjármálaeftirlitið, ríkisstjórnina og þá fáu fjárglæframenn sem kannski verða efir á landinu) upp úr gröfunum sem þeir verða búnir að grafa sér? Munið þið þegar Saddam Hussein fannst? Ég sé fyrir mér sams konar hræddan, gráhærðan, hrokkinn og lúsugan haus koma hikandi upp úr lítilli holu...

Landráð í íslenskum lögum

2008-11-17T21:40:00.005Z

Vitið þið hversu oft orðið "landráð" kemur fyrir í íslenskum lögum?
Einu sinni í lögum um lagagildi varnarsamnings milli Íslands og Bandaríkjanna og um réttarstöðu liðs Bandaríkjanna og eignir þess (Til brota gegn öryggi Íslands eða Bandaríkjanna teljast: 1. landráð;...)

Einu sinni í lögreglulögum (2. Sérstök verkefni sem ríkislögreglustjóra ber að hafa með höndum eru: a. að starfrækja lögreglurannsóknardeild sem rannsakar skatta- og efnahagsbrot, b. [að starfrækja lögreglurannsóknardeild og greiningardeild sem rannsakar landráð og brot gegn stjórnskipan ríkisins og æðstu stjórnvöldum þess og leggur mat á hættu á hryðjuverkum og skipulagðri glæpastarfsemi]

Einu sinni í almennum hegningarlögum; þar er kafli sem heitir þetta:

X. kafli. Landráð.
86. gr. Hver, sem sekur gerist um verknað, sem miðar að því, að reynt verði með ofbeldi, hótun um ofbeldi, annarri nauðung eða svikum að ráða íslenska ríkið eða hluta þess undir erlend yfirráð, eða að ráða annars einhvern hluta ríkisins undan forræði þess, skal sæta fangelsi ekki skemur en 4 ár eða ævilangt.
...
88. gr. [Hver, sem opinberlega í ræðu eða riti mælir með því eða stuðlar að því, að erlent ríki byrji á fjandsamlegum tiltækjum við íslenska ríkið eða hlutist til um málefni þess, svo og hver sá, er veldur hættu á slíkri íhlutun með móðgunum, líkamsárásum, eignaspjöllum og öðrum athöfnum, sem líklegar eru til að valda slíkri hættu, skal sæta …1) fangelsi allt að 6 árum. Ef brot þykir mjög smávægilegt, má beita sektarhegningu.]2)
1)L. 82/1998, 21. gr. 2)L. 47/1941, 1. gr.
...

97. gr. Mál út af brotum, sem í þessum kafla getur, skal því aðeins höfða, að dómsmálaráðherra hafi lagt svo fyrir, og sæta þau öll opinberri meðferð.

Þetta eru undarleg lög, svolítið eins og þau hafi orðið til í hausnum á Birni Bjarnasyni, snúast mestan part um njósnir og móðganir við erlendar þjóðir (sbr. dóminn sem Þórbergur fékk um árið fyrir móðgandi ummæli um Hitler). Það er auðvitað passað að hafa hvergi neitt sem kemur lögum yfir handónýt stjórnvöld og forherta fjárglæframenn sem koma þjóð sinni á vonarvöl. Og 97. gr. er auðvitað alveg óborganleg.

"Þar hvarf sú von" að hægt yrði að sækja þetta pakk til saka fyrir landráð.

Flauelsbyltingu, takk

2008-11-14T22:53:00.002Z

Í ljósi síðustu tveggja forseta eða svo (mér er sama þó að ekki megi tala illa um Vigdísi, ég kaus hana, allt í lagi) var ég komin á það að hætta að hafa svoleiðis. Svo heyrði ég í manni um daginn í útvarpinu, mitt í öllum hörmungunum, og fann að það væri, þrátt fyrir allt, gott að hafa góðan mann fyrir forseta (já, ég veit að Vigga er besta kelling). Ég vil sem sé gera flauelsbyltingu* sem mundi hefjast á því að gera Pétur Gunnarsson rithöfund að forseta. Hann er gáfumaður úr alþýðustétt, vel menntaður, frábær stílisti, og góður maður sem vill þjóð sinni og öllum heiminum vel. Ég ætla ekki að gera svo lítið úr mér eða Pétri að fara að líkja honum saman við það sem nú lafir á Bessastöðum.

*Fyrir þá sem eru með gullfiskaminni, þá var það kallað flauelsbylting þegar Tékkar hættu að hafa kommastjórn.

Réttindalaus og efnaður á 124 km hraða

2008-11-07T09:02:00.002Z

Þetta er fyrirsögn á Vísir.is. Ég hélt eitt andartak að þarna hefði einhver auðmannnanna "okkar" verið að flýta sér svolítið en áttaði mig svo á því að líklega er þetta upphaf nýrrar og innan tíðar einu merkingar lýsingarorðsins "efnaður". Nú er enginn Íslendingur efnaður samkvæmt gömlu skilgreiningunni (nema auðvitað þeir sem ráðamenn leyfa sð svíka og svindla áfram) og því getur löggan "alfarið tekið yfir orðið" og notað það um eiturlyfjaætur.

Annars er maður ekki alveg laus við grun um að sumir útrásarvíkingarnir hafi verið svolítið efnaðir í sumum sínum ákvarðanatökum (svo maður bregði nú frösunum fyrir sig)!

Bankaræningi - skilgreining nr. 2

2008-11-05T09:19:00.003Z

Gamla Íslenska orðabókin er ekki með orðið bankaræningi, en hins vegar bankastjóri, -seðill, -stjórn og -vextir. Þetta er svo sem skiljanlegt, en í ljósi stöðugra tíðinda af þessum vettvangi er greinilegt að í næstu útgáfu (hvar í dauðanum sem á að fá pening í hana) þarf að hafa orðið með, og hina nýju merkingu þess.

Flettan (það orð nota orðabókarmenn) gæti orðið einhvern veginn svona:

bankaræningi K 1 maður sem ræðst inn í banka, oft vopnaður, og rænir þaðan peningum, sjaldan háum fjárhæðum. 2 hátt settur bankastarfsmaður, til dæmis bankastjóri, stjórnarmaður í banka eða annar sá sem í skjóli aðstöðu sinnar getur rakað saman fé á kostnað bankans; yfirleitt með samningum sem kveða á um ævintýralegan gróða á meðan bankinn hagnast en lausn undan öllum skuldbindingum ef hagur bankans versnar.

Heim-á-ný-flokkurinn

2008-11-04T12:04:00.002Z

Einhvern tíma þegar mér blöskraði sem mest yfirgangur Ísraelsmanna í Palestínu fékk ég þá hugmynd að við Íslendingar ættum að stofna flokk eða hreyfingu sem krefðist landa og einhverra valda í Noregi, svo og hlutdeildar í olíunni, auðvitað. Hann átti að heita heimánýflokkurinn. Við höfum enn yngri, og mætti ekki segja traustari heimildir, um uppruna okkar á þessu svæði en Ísraelsmenn um "sín lönd" og ættum því sanngjarnari kröfu til Noregs en Ísraelsmenn til Ísraels.

Nú sýnist mér vera orðið fullkomlega tímabært fyrir okkur að reyna "Noregsleiðina", ekki beinlínis í auðgunar eða útrásarskyni, heldur til að reyna að bjarga almenningi og losa hann undan liðónýtum og gjörspilltum stjórnmálamönnum og öllum þeim stjórnlausu spillingaröflum sem virðast fá að grassera áfram í rústum þess sem einhvern tíma átti að heita íslenskt samfélag.

Skynsamt og hugsandi fólk

2008-11-03T12:06:00.004Z

Mikill léttir var að hlusta á fjórar skynsamar manneskjur tala saman um "ástandið" í Víðsjá Ríkisútvarpsins á föstudaginn, undir styrkri stjórn Eiríks Guðmundssonar og Guðna Tómassonar. Þetta voru Salvör Nordal, Sigríður Þorgeirsdóttir, Ármann Jakobsson og Pétur Gunnarsson. Einhvern veginn tókst þeim að nálgast þetta á allt annan og víðsýnni hátt en þessir stjórnmálamenn og hagfræðingar sem stöðugt er verið að kalla til. Ég hvet þá sem misstu af þættinum til að hlusta á hann á Netinu, sem fyrst, áður en hann verður tekinn þaðan.

Minnisþjálfun

2008-10-31T14:39:00.003Z

Ég veit ekki hvort um er að kenna byrjandi altzheimer, vægri geðbilun eða jafnvel ofnæmi, en ég þurfti að hugsa mig vandlega um áðan þegar þessi spurning kom upp í hugann, guð má vita hvers vegna:

Hvað heitir aftur borgarstjórinn í Reykjavík:

Einhvern veginn svona hugsaði ég meðan ég var að leysa þessa þraut:

a) Þorbjörg Helga - nei, einhver önnur sem er alltaf í fýlu.
b) Þorgerður Katrín - nei, byrjar ekki á Þ, en fýlan passar nokkurn veginn, og tónninn í röddinni.
c) Inga Jóna - nei, nei, það er miklu lengra síðan hún vildi verða það, ætli hún sé ekki bara komin á góðu eftirlaunin? O, ég man hvað hún var klaufaleg þegar hún var að reyna að betla atkvæði við Sundlaug Vesturbæjar þarna um árið - leið greinilega mjög illa innan um sauðsvartan almúgann í rándýru kellingafötunum sínum, ég hefði átt að sletta einhverju "óvart" á silkið...
d) Já, þessi Ólafur ER hættur.
e) Nú er þessu alveg stolið úr mér ...
f) Þarna kom það! Hanna Birna heitir hún víst - og alltaf í fýlu, og tekst aldrei að leyna því! Af hverju heita þessar kellingar allar tveimur nöfnum?

Og svo, eftir að þrautin var leyst fer ég inn á Netið og sé að það er búið að dubba þessa forsætisráðherrafrú upp í listahátíðar-eitthvað! Enn einu sinni kemur Neró, Róm, fiðlan og bruninn upp í hugann!

Gamla Melahúsið 6 (eldhúsið)

2008-10-10T17:11:00.004Z

Hvers vegna ekki að hverfa aftur í tímann, þegar heimurinn var saklaus, DowJones var ekki til, eða Íslendingar vissu að minnsta kosti ekki af því, þegar maður átti reikning í KFHB, þegar séniver var drukkinn í afmælum, marengsinn var nýfundinn upp og hægt var að koma svo ótrúlega mörgu fólki fyrir og elda svo ótrúlega góðan mat í svo ótrúlega litlu og frumstæðu eldhúsi á Melum 1 í Hrútafirði.

Það var beint inn af litla ganginum sem komið var inn á úr forstofunni, með glugga sem sneri í austur. Til hægri handar þegar gengið var inn var það sem nú væri kallað eldhúsinnrétting. Það orð held ég reyndnar að ég hafi ekki heyrt fyrr en nýja húsið var byggt. Kannski notuðum við ekki þetta orð af því að "innréttingin" var svo skelfilega lítil. Ef mig misminnir ekki var samsetning neðri skápanna þessi: Næst útveggnum að austan var skúffuröð. Hnífaparaskúffa, ausu- og sleifaskúffa þar fyrir neðan og önnur svipuð undir henni. Neðst var dýpsta skúffan og í henni voru um langt skeið minnar æsku geymdir ullarsokkar! En svo bilaði skúffan þannig að framhliðin liðaðist úr henni, og eftir það gapti hún gagnslaus á móti okkur í öllu plássleysinu, líklega þangað til við fluttum í nýja húsið. Mamma minnti á það af og til að þetta þyrfti að laga en það dróst - líklega af því að húsbóndinn á heimilinu treysti sér ekki til þess. Við hliðina á skúffuröðinni var pottaskápur, ég held að hann hafi verið einfaldur, tvær hillur, ein hurð. Og svo endaði þetta í mjóum vaskskáp, með ófrágengnum botni, það er að segja bert niður í óslétt steingólf. Þar var geymdur drullusokkur, þvottaefni og eitthvað slíkt. Efri skáparnir flúttuðu við þá neðri og náðu upp í loft. Þar voru að sjálfsögðu geymdir diskar og glös og slíkt, og yfir vaskinum minnir mig að hafi í neðstu hillunni verið þetta slysa og neyðardót, plástrar, tvinni og nálar (það komu oft göt og saumsprettur) og slíkt.

Vaskurinn var, þegar ég man fyrst, sérkapítuli. Hann líktist eiginlega mest þessum tískuvöskum núna, hvítur úr þykku postulíni og skagaði upp fyrir borðið. Það mátti ekkert detta ofan í hann, þá brotnaði það, og ef eitthvað harðara lenti á köntunum á honum varð það yfirleitt til þess að kvarnaðist úr þeim. Ofan á borðinu minnir mig að hafi verið gólfdúkur, blár eins og á eldhúsinu, eða kannski venjulegur brúnn (línóleum)? Seinna var skipt bæði um vask og yfirlag. Þá kom hvunndagslegur stálvaskur og plastplata var sett ofan á borðið.

Við vegginn undir glugganum, stutt frá "innréttingunni" var svo matarborðið. Þetta var fremur lítið borð en stækkanlegt um kannski 30 cm með plötu á hjörum. Það var rauðbrúnbæsað og mig minnir að það hafi komið litur í tuskuna þegar strokið var um fæturna. Frá borðinu var stutt í hornið við vegginn sem lá að þvottahúsinu. Þar var bekkur til að sitja á. Önnur sæti fyrst þegar ég man voru trékollar sem Guðmundur í Grænumýrartungu mun hafa smíðað (innréttinguna og borðið held ég jafnvel líka). Seinna komu stálkollar með vínýlklæddri svampsetu. Sætaskipan var þannig að pabbi sat alltaf við endann næst "innréttingunni". Við hinn endann, á bekknum, sátu strákarnir, ef báðir voru heima, svo fór það eftir stelpnafjölda heima hvort við gátum raðað okkur allar á langhliðina sem sneri út á gólfið eða borðið var dregið fram og einhver sat við gluggann. Mamma settist sjaldnast niður með okkur hinum hversdags, heldur stóð og fygldist með, eins og siður var margra sveitakvenna á þessum árum. Já, og meðan Didda, sú yngsta, var lítil sat pabbi alltaf með hana við borðið, engir barnastólar þá. Gestir voru sjaldan lántnir borða í eldhúsinu, nema þeir sem rákust kannski inn af næstu bæjum, svo sem Jósep á Fjarðarhorni eða Villi á Brekku. Lengra að komið fólk var látið borða og drekka í stofunni.

Fyrst þegar ég man voru eldhússkáparnir og skúffurnar grænlökkuð, ég man ekki litinn á veggjunum. Seinna var þetta málað í hutlausari lit, en nokkrum árum áður en við fluttum í nýja húsið var eldhúsið málað í dálítið skrítnum brúnbleikum lit, ég man ekki hvort allt var í sama litnum eða skáparnir öðruvísi.

Ein fyrsta minning mín tengist einmitt eldhúsinu. Þá var verið að skipta um eldavél, taka út kolaeldavélina, sem var í einhverjum tengslum við kolakyndinguna, og setja í staðinn rafmagnseldavél (Rafha með gormahellum) og olíufýringu. Líklega hefur heita vatnið í kranana komið þá um leið. Eða var það seinna? Þessu fylgdi mikill kláði því einangrað var með glerull kringum þessi tæki og kornin eða flísarnar úr ullinni ertu húðina heil ósköp. Rafha-eldavélin entist vel og lengi þótt heita mætti að hún væri í stöðugri notkun frá morgni til kvölds. Hún tók líka minna pláss en sú gamla, en reyndar fylltist það að nokkru leyti því lítil gasvél með tveimur hólfum var höfð við hliðina á henni að grípa til þegar rafmagnið fór eða óvenjumikið þurfti að elda. Varla þarf að taka það fram að við mæðgur vorum alltaf skíthræddar við gasið. Ég verð að geta þess að kolaeldavélin var mjög glæsileg útlits, með ljósbrúnni emaljeraðri framhlið og alls konar dúlleríi á lokum og hólfum. Því miður var hún látin grotna og grafast niður einhvers staðar utan við heimatúnið. Vöfflujárnið sem fylgdi henni týndist einnig, því miður.

Á gólfinu var fyrst blár línóleumdúkur en seinna komu næstum hvítar vínýlflísar sem voru kaldari og ólíkt skítsælli. Það fór oft í taugarnar á mömmu.

Þetta litla og að mörgu leyti frumstæða eldhús var uppspretta mikils og góðs matar. Nokkrir réttir standa samt upp úr. Fyrst skal telja steiktu fiskibollurnar. Ég hef hvergi fengið betri bollur en hjá mömmu. Henni tókst einhvern veginn að hafa þær alltaf mátulega þéttar og steiktar og dásamlega bragðgóðar - sama hvert hráefnið var, stundum kannski eldgömul lausfryst flök úr kaupfélaginu. Úr fiskafgöngum bjó hún líka til steiktar bollur sem okkur fannst mjög góðar. Plokkfiskurinn hennar var hnossgæti og úr kjötafgöngum bjó hún stundum til hliðstæðu plokkfisks, hakkaði kjötið og setti hveiti og lauk út í og einnig kartöflubita. Svo voru það eggjakökurnar, eggjahvítur og -rauður þeyttar sér, svolítið hveiti og mjólk sett út í eggjarauðurnar, og kryddað, og hvítunum svo blandað varlega út í. Steikt á pönnukökupönnu og settar tvær og tvær saman með kjötafgöngum grænum baunum og slíku dóti á milli.

Bakstur (fór gjarnan fram eftir hádegið): formkökur, tertur, lagkökur, vínarbrauð, hafrakex, skonsur, hveitibrauð (með lyftidufti), pönnkökur, lummur, kleinur, ástarpungar - það var alltaf verið að baka - en þurfti samt að afsaka að ekkert væri til með kaffinu ef gestir komu.

Ísskápur kom í eldhúsið um 1970.

Króatískar kúnur ...

2008-09-30T21:01:00.002Z

Ég þvælist alltaf með smáslatta af þeim í veskinu síðan í fyrra sumar. Ætli þetta sé ekki að verða bara býsna góður sjóður í ljósi rússíbanarennslisins á íslensku krónunni að undanförnu? Verst að ég man ekki hvar maður getur skipt svona undarlegri mynt (ef Íslendingur getur leyft sér að nota slíkt orðalag). Kannski að Davíð taki við þessu, að minnsta kosti 75% ...

Einyrkjadruslur

2008-09-26T09:40:00.002Z

Ég hrökk svolítið við þegar þegar ég sá í fyrsta skipti í gærkvöldi nýju Prentmet-auglýsinguna með Jóni Gnarr, um forréttindin sem í því felast að geta unnið heima hjá sér. Ég er farin að minna óhugnanlega á prentarann góða, fer lítið út úr húsi, er í flónelsnáttbuxum, ullarsokkum og velktri flíspeysu fram eftir öllum degi og með ógreitt hár.

Sjálfsagt lagast þetta ástand ekki fyrr en byggingarframkvæmdum er lokið og búið að yfirhala hæðina líka. Þá ætla ég að fara í karríerkvinnudragt á hverjum morgni og vera fín eins og hæfir húsnæðinu. (Sem minnir mig á það hvað gömlu karlarnir sem áttu Ístak voru mikið stílbrot í nýja glæsihúsinu á Engjateignum í flókaskónum sínum og vestispeysunum.)

Langleiðinlegur moggi

2008-09-22T08:30:00.002Z

Það er langt síðan ég fattaði að það á mjög vel við að nota þetta lýsingarorð í frumstigi um moggann. Það átti einstaklega vel við um sunnudagsmoggann núna. Hverjir lásu spenntir systkinaviðtalið við Sigurð Kára og systur hans? Ætla moggamenn aldrei að fatta hvað svona viðtöl við systur, mæðgur, feðgin o.s.frv. eru innilega óspennandi, jafnvel þó að báðir helmingarnir séu í Flokknum (eða kannski einmitt þess vegna)?

Pétri Blöndal finnst kannski konfliktarnir í löggunni spennandi, en er hann búinn að greiða almennilega úr þeirri flækju? Tvær opnur um efnið, sem ekki er vinnandi vegur að hafa sig í gegnum, benda til að svo sé ekki.

Skrifpúlt Sveinbjarnar Egilssonar sem einhver var að fá úr viðgerð? Tekst einhverjum kannski að gúggla það upp að þetta sé óvart ekki púlt Sveinbjarnar heldur einhvers Jóns í Grjótagötu? Hverjum er annars ekki sama?

Svo tókst þeim enn einu sinni að vera með platskúbb á forsíðunni, "fyrsti æskukveðskapur" HKL (hverjum stendur annars ekki á sama um hann?) var óvart eftir einhvern kall norðan úr Húnavatnssýslu, kom í ljós með því að gúgla það!

Maður sér vel nýtnina: viðtalið út af húsinu á þakinu (sem er orðið hálfþreytt) færði þeim póesíbókina með "æskuljóðinu". Ein ferð ofan úr Hádegismóum gaf þeim efni í tvær "rosagreinar", kannski þeir hafi þefað upp skrifpúltið í sömu ferð.

Dýr dropi

2008-09-17T07:28:00.002Z

Bensínmælirinn á Yarisnum mínum var farinn að blikka í fyrradag þegar ég gat loksins skroppið á bensínstöð. Ég stimplaði 6000 kr. inn á sjálfsalann, persónulegt met, og hóf svo dælingu. Þrátt fyrir fagmannlega takta frá bensíntittstíð minni í Brú endur fyrir löngu tókst mér ekki að troða á bílinn "nema" fyrir 5995 kr. Með það fór ég. Ég átti svo erindi inn í heimabankann í gær og sá þá tvær færslur á debetkortinu: 6000 og 5995, báðar frá 15. 9. og með sama færslunúmeri, tilvísunarnúmeri og öllu því. Ég náði sambandi við N1 í morgun. Þar tjáði mér drengur að þetta gæti stundum gerst. Ég bað hann að leiðrétta þetta. Nei, það gat hann ekki, það á bankinn að gera, sagði hann, og þeir gefa sér níu daga til þess!

Þau eru víða framin bankaránin þessa dagana. Ég segi ekki meira!

Útivistarhelgi

2008-09-07T20:02:00.004Z

Nú kom loksins að því, sem svo lengi hefur verið á dagskrá, að úrval Laugarvatnsstúlkna, útskriftarárgangur 1976, hittist á ættaróðali mínu og færi í góða gönguferð. Forföll voru nokkur svo að á endanum urðum við fjórar með tveimur mökum og börnum sem lögðum af stað á laugardagsmorguninn um ellefuleytið í göngu á Geldingafell. Við gengum alla leið að fjallinu og þar sem ungu stúlkurnar voru orðnar dálítið leiðar á göngunni á hálfflötu Melafjallinu varð úr að þær færu ekki á fjallið. Óli minn kom svo á jeppanum og fór með þær niður í byggð. Við hin héldum áfram alla leið á toppinn. Útsýni var fínt í norður- og austurátt en nokkur móða og súld á Haukadalsskarði og yfir Kirkjunni en við sáum þó bærilega yfir Haukadal og vatnið. Melafjall hefur oft verið fallegt og gróðursælt en sjaldan sem nú. Gróður á Geldingafelli er ótrúlega mikill upp eftir öllu fjallinu. Sérstaka athygli mína vöktu svargráar skófir og fíngerður blaðgróður sem var að finna efst í fjallinu, áður en kom að urðinni. Þar var líka ótrúlega mikið af sveppum í fjölbreyttum litum, bleikir, rauðir og gulir.

Flóarnir á fjallinu minntu sums staðar á akra, svo sléttir voru þeir, störin þétt og liturinn bleikur eins og hjá Gunnari forðum.

Gangan á Geldingafell er ekki sérlega erfið. Ef marka má kort GEODÆTISK INSTITUT blað 34 er komið í 370 m. hæð á veginum þegar ganga hefst á fjallið. Það er 820 m. hátt.

Við gengum hratt og rösklega niður að Melum og þar var snæddur hátíðarkvöldverður eftir að dreypt hafði verið á hvítvíni sem Óli reiddi fram þegar við komum. Ég hef aldrei áður teyga hvítvín um leið og ég teygi, en mæli með því við hátíðleg tækifæri eins og þarna. Og pallurinn kom sér vel við teygingarnar!

Kvöldverðurinn endaði á írsku kaffi, vel sætu með miklum rjóma. Svo var farið í pottinn til að láta líða úr sér og þar var setið og skrafað og hlegið til klukkan rúmlega tvö.

Hópurinn var sammála um að gönguferð sem þessi væri nú orðin hefð. Takk, stelpur, sem þetta lesið. Og reynið endilega að vera með næst, þið sem misstuð af núna.

Íslensk sölumennska, verðlag og þjónusta

2008-09-03T20:50:00.006Z

Ég þarf að fá mér stiga og er búin að fá tilboð frá tveimur seljendum. Hjá öðrum þeirra gat maður fengið að sjá sýnishorn af ýmsum gerðum sem er hægt að láta smíða eða panta frá útlöndum, hins vegar voru menn ekkert að ómaka sig hingað á staðinn til að skoða aðstæður. Hinn sendi menn á staðinn sem mældu allt og lýstu þessu lauslega fyrir mér. Ég átti svo leið í þá martraðarkenndu götu Smiðjuveg í dag og ákvað að koma við hjá þessum síðarnefnda framleiðanda, úr því ég var nú komin í götuna (ef götu skyldi kalla). Ég fann húsið, það var númer 4B en samt nokkurn veginn skáhallt á móti 28! Til þess að komast inn í fabrikkuna varð ég að fara nokkurn veginn heilan hring kringum húsið; það nægir sem sé ekki að gatan sé kaos frá upphafi til enda, heldur er hvert hús við hana kaos sömuleiðis. Að fyrirtækinu komst ég þó og þá blöstu við mér raðir af vígalegum mönnum mundandi rafsuðutæki með hávaða, reyk og blossum, svo að ég þorði auðvitað með engu móti inn. Ég fann svo aðrar dyr inn á litla skrifstofu og þar sat - auðvitað - kona. Ég spurði hvort ég gæti fengið að sjá sýnishorn af stigum. Nei, sagði hún, það eru myndir þarna á veggnum. Ég sagði henni að ég kysi nú að geta séð og þreifað á nokkrum sýnishornum áður en ég sletti í þetta svo sem eins og milljón. -Það er stigi frá okkur í Smáralind, sagði hún, þessi þarna upp í bíóið. Ég sagði henni að ég væri ekki spennt fyrir hringferð um landið í leit að exemplörum. -Landið, sagði hún, það er örstutt héðan í Smáralindina. Ég muldraði eitthvað, ég held ekki þakkir samt, og fór!

(Á heimleiðinni kom ég við í Tengi. Þar voru nokkrir afgreiðslumenn og enn færri viðskiptavinir. Mig undrar það eiginlega ekki - þarna er leitun að strípuðu baðkeri undir 100 þús., sturtuklefar eru á 200 þús. og upp úr og svo er hægt að fá þarna alls konar fansí vaska á tugi ef ekki hundruð þúsunda.)

Ég fór í Bónus í gær, m.a. til að kaupa lambalæri, þurfti þrjú. Það voru til tvö, og ég fann ekki nokkurn mann sem gat sagt mér hvort fleiri væru til á bak við. Ég vatt mér því yfir götuna í Krónuna til að kaupa þetta eina sem á vantaði. Það kostaði nokkurn veginn tvisvar sinnum meira. Allt í lagi með það. Trétannstönglar voru þrotnir í Bónus og því ætlaði ég að kaupa slíka í Krónunni. Það var ekki fyrr en ég fann verslunarstjórann sjálfan sem ég komst að því að þeir voru ekki til þar heldur. Verslunarferðin tók hálfan annan tíma, sem ég hefði fegin viljað eyða í eitthvað annað.

Ætli það sé bara einn trétannstönglaheildsali í landinu og hann kannski farinn á hausinn?

Okkar STASI

2008-09-01T22:02:00.002Z

Ég hef fylgst álengdar með umræðunni um dagbækur Matta Jó en ekki haft geð í mér til að skoða þetta fyrr en rétt áðan. Það varð ekki til annars en að styrkja þá STASI-tilfinningu sem ég var þegar búin að fá fyrir öllu saman.

Mér hefur alltaf fundist Matti óttalegt ræpuskáld, allt of orðmargur, langdreginn og tilgerðarlegur, en vald hans var furðu mikið sem ritstjóra; meira að segja slíkt að allaballarnir pissuðu margir utan í hann, fyrst leynt en í seinni tíð líka ljóst.

Er einhver annars hissa á að Mogginn skuli vera svona langdreginn og leiðinlegur?

Endurteknar endurtekningar

2008-06-18T19:14:00.002Z

Furðulegt, en í dag rakst ég á tvær greinar í fréttablaðinu þar sem kaflar höfðu óvart verið endurteknir. Ég fann þetta líka í Séð og heyrt í röðinni í Bónus. Svo tók ég áðan fram bunka af gömlum húsbúnaðartímaritum sem ég á, opnaði eintak af Hús og híbýli, og það fyrsta sem ég sé er grein um baðinnréttingar þar sem sami liður kemur tvisvar sinnum fyrir í margra liða upptalningu.

Hvað ætli þetta boði? Að hvítabirnirnir verði fjórir, eða streymi hingað endalaust?

Heimþrá...

2008-06-13T21:37:00.003Z

Já, ég er farin að finna átakanlega fyrir því hvað ég þarf að fara að komast norður. Þegar ég var ungur og vitlaus unglingur sagði ég einhvern tíma eitthvað á þá leið að norðurþrá mín væri bundin við fólk en ekki land, þegar mitt fólk yrði á burt ætti ég ekki meira þangað að sækja. Líklega hef ég hugsað svona í einhverri andartaks skömmustu yfir því, sem svo margir segja, að Hrútafjörður sé svo ömurlega köld og hryllileg sveit (um það leyti sem ég var á Laugarvatni, með öllu kjarrinu og því drasli). Kannast einhver við það? En, eins og pabbi þreytist aldrei á að segja, og ég er farin að taka upp merkið fyrir hann: 1) þetta er ekki sveit fyrir aumingja 2) haustin eru yndisleg 3) veturnir eru betri ef eitthvað er 4) það koma oft ótrúlega góðir dagar á sumrin, stundum nokkrir í röð. Svo er það Ormsárgil, Selá, móar og mýrar og víðáttur, svo grónar og grænar og sumarlegar, sem gera það að verkum að mann verkjar eftir að komast þangað.

Nú hillir undir það að við mæðgur, að minnsta kosti, förum norður í vinnuhelgi þar sem verður skipt um glugga á ættaróðalinu. Mikið hlakka ég til. Ég hlakka líka til að hitta stelpurnar frænkur mínar í nýja bústaðnum, sem ég vona að haldi ekki að ég sé eitthvað "fornemuð" eins og amma Elísabet sagði ef henni fannst fólk orðið óeðlilega fálátt. Ég er það ekki - það er bara svona bindandi og slítandi að vera að byggja ofan á sig í vesturbænum. Hlakka til að sjá ykkur, stelpur!

Rétt nýjustu fréttir af gróðri: bleika bóndarósin, tveir knúppar, springa væntanlega út um helgina. Sú dökkrauða: fjórtán, segi og skrifa fjórtán, springur væntanlega út næsta hálfa mánuðinn. Gullregn: verður væntanlega í sínum fegursta blóma næstu viku.

Tónlistarsmekkur okkar á Melum 1

2008-06-07T12:35:00.002Z

Ég fjallaði einhvern tíma um fegurðarviðmið okkar á Melum 1 (í október 2006). Nú ætla ég að lýsa aðeins tónlistarsmekk okkar. Hann, eins og fegurðarviðmið okkar, var töluvert litaður af skoðunum húsmóðurinnar á heimilinu. Við vorum ekki mikið fyrir "sinfóníur", en það orð notuðu Íslendingar þá sem samheiti yfir klassíska tónlist án söngs. Léttur óperusöngur fannst okkur nokkuð skemmtilegur, ef lögin voru kunnugleg og góðir söngvarar sungu. Miklir skrækir í óperusöngkonum þóttu okkur ekki fagrir. Það minnir mig á það sem tengdamóðir mín sagði mér að faðir sinn hefði einhvern tíma sagt þegar hann heyrði í óperusöngkonu: "Svona píningur ætti ekki að líðast."

Við höfðum gaman af flestum íslenskum sönglögum, þessum sem voru alltaf og eru enn "síðasta lag fyrir fréttir". Og svo voru það auðvitað dægurlögin. Ég held að Haukur Mortens hafi verið númer eitt hjá mömmu. Kannski var Raggi Bjarna of gæjalegur fyrir hennar smekk, hins vegar dáði eldri bróðir minn Ragga mjög. Af söngkonum hafði Ellý vinninginn. Ég man að mamma og Lilja, kona Sigga frænda, ræddu það einhvern tíma hvor þeim þætti betri, Ellý eða Helena, og mér fannst merkilegt að Lilju fannst Helena betri! Okkur fannst líka Óðinn Valdimarsson voða góður söngvari. Gaukar eins og Ómar Ragnarsson voru ekki hátt skrifaðir. Svo voru smásöngvarar sem dúkkuðu upp með eitt og eitt lag og okkur (ekki síst mömmu) þóttu hræðilegir. Í þeim flokki var t.d. sá sem söng "Ó María" fyrstur Íslendinga. Þorvaldur Halldórsson var dæmdur hálfgerður gaulari, þar hefur sjálfsagt "Á sjó" haft sitt að segja, það hálfdrap þjóðina á endanum; Vilhjálmur Vilhjálmsson fannst okkur mun betri.

Hvað um útlenda söngvara og sveitir? Elvis var ekki sérlega vinsæll hjá okkur. Kannski var það í og með vegna þess að töluvert var um myndir af honum í blöðunum og okkur (þ.e.a.s. mömmu) fannst hárgreiðslan og klæðnaðurinn í djarfasta lagi. Frank Sinatra þótti okkur voða sætur þegar hann söng með Nancy dóttur sinni.

Svo komu Bítlarnir. Ég átti erfitt með að mynda mér sjálfstæða skoðun á þeim í fyrstu því þar var ég eins og milli tveggja elda. Annars vegar voru jafnaldrarnir sem voru alveg heillaðir og svo var hún mamma, sem var ekkert að skafa utan af því: "Eiga þetta að heita karlmenn?" spurði hún "þetta hljómar eins og geldingar!" Síða hárið hefur örugglega ekki bætt úr skák. Eins og menn geta ímyndað sér dæmdi hún Hljóma með söngvaranum Engilbert Jensen með sama snaggaralega hætti. Aðrar hljómsveitir íslenskar sem komu á eftir Hljómum fengu áþekkan dóm.

Í tónlist vorum við eingöngu neytendur, og takmörkuð af útvarpinu, því plötuspilari var ekki til á heimilinu, fyrir utan ferðaspilara Himma, sem hann keypti eitt sumarið, en staldraði ekki lengi við, frekar en eigandinn. Við sungum lítið sjálf, pabbi trallaði stöku sinnum "sjúddi rari rei" og mamma söng einungis óvart, ef hún varð t.d. upptekin við vinnu og gleymdi sér. Við trúðum því sem sé nær öll að við værum laglaus, en kannski misjafnlega slæm, um það er enn deilt.

Sem betur fer eru nú aðrir tímar, allir eru hvattir til að syngja, lagleysi virðist ekki til þegar nánar er að gáð og flest börn geta fengið kennslu í tónlist ef þau hafa áhuga á því.

Gróðurfréttir

2008-05-23T12:54:00.003Z

Túlípanar hér í garðinum eru misjafnlega vel á sig komnir. Undir vinnpöllunum pluma þeir sig vel, enda skjólið gott, en eru heldur niðurlútir þegar fjær dregur húsinu. Allar liljur hafa staðið sig vel í vor. Silfurhnappur er að byrja að blómgast.

Djásn garðsins, bóndarósirnar, virðast ætla að blómstra eins og í fyrra, sú dökkrauða með 13-14 knúppa og sú yngri, bleika, er aftur með tvo.

Svo eru það stórfréttirnar úr garðinum: Gullregnið sem beðið hefur verið eftir í nokkur ár að blómstri skartar nú sprotum sem geta ekki verið neitt annað en blómaklasar. Þetta vekur mikinn fögnuð húseigenda. Í framtíðinni, þegar það verður orðið hærra og meira um sig, er svo ætlunin að koma fyrir boga við hliðina á því þar sem það stendur við stéttina upp að húsinu og láta það mynda eins konar hlið, í líkingu við þessi göng. Ég hef fært ýmsu fólki þessi tíðindi af gullregninu. Margir hafa samglaðst mér en furðu margir segja bara eitthvað svona: "Hnuh, gullregn, er það ekki eitrað?"

Gamla Melahúsið 5 (þvottahúsið)

2008-05-13T21:21:00.005Z

Þvottahúsið hefur sótt á mig að undanförnu, ekki síst eftir að ég rambaði um daginn inn á þátt á History Channel um sögu heimilistækja þar sem meðal annars voru teknar fyrir þvottavélar og -pottar.

Þvottahúsið var sem sé inn af eldhúsinu, í norður. Þetta var ekki stórt herbergi en rúmaði samt heil ósköp. Fyrst skal fræga telja þvottavélina. Þetta var ósjálfvirk vél sem þurfti að fylla af (heitu) vatni og þvoði með því að snúa spaða; held helst að hann hafi verið á einni hliðinni. Ætli einhver muni það? Hún var með vindu sem var handknúin. Á myndinni má sjá yngri systur vélarinnar heima, þarna sést í slönguna og vindan var felld niður í vélina þegar hún var ekki í notkun. Ég setti mig aldrei inn í gang þvottarins (þvottaferlið væri það líklega kallað núna), en sá að suðuþvotturinn fór bæði í þvottavélina og í þvottapottinn. Hvort var á undan veit ég ekki. Það fylgdi þessu mikil gufa og sull.

Þvottapotturinn var sameign Melaheimilanna þriggja. Þegar til stóð að þvo suðuþvott voru krakkar því sendir þangað sem potturinn var staddur þá stundina og látnir dröslast með hann "yfir", sem potturinn gat þakkað fyrir að var ekki löng leið. Í sláturtíðinni var svo soðið slátur í pottinum, svo þetta var mikið þarfaþing. Aldrei man ég eftir að yrðu árekstrar milli kvennanna út af þessari samnýtingu þvottapottsins og hefðu Melabræður mátt taka þær sér til fyrirmyndar með það, eins og margt annað. Potturinn entist alveg þangað til komu sjálfvirkar þvottavélar, fór reyndar eitthvað í viðgerð en var samt ótrúlega þolinn. Ein viðgerðin entist þó stutt því þar sem potturinn stóð við brúsapallinn, Binni nýbúinn að losa hann af kaupfélagsbílnum, þurfti presturinn endilega að bakka á hann. Ég held að Binni hafi tekið hann aftur suður í næstu ferð (þ.e.as. pottinn, ekki prestinn, en margir hefðu þó kosið að presturinn færi líka).

Í suðausturhorni þvottahússins var kassi með óhreina tauinu. Þar við hliðina, undir glugganum, stóð lágt borð, mig minnir að á því væru balar og bytttur og svoleiðis dót. Snagar fyrir vinnuföt voru á norðurveggnum og við vesturvegginn, upp við skorsteininn, var skelfing hússins númer eitt: olíuketillinn. Hann var gangsettur með rafmagni, átti held ég sjálfur að fara í gang samkvæmt hitastigi í stofunni, en stundum var straumurinn svo lágur að hann "hringdi" eins og það var kallað. Þá var ráðið að slökkva á öllum hellum á eldavélinni, taka straujárn úr sambandi o.s.frv. Stundum dugði það ekki og þá var hlaupið yfir og beðið að létta á þar líka. Ef biðin varð ógnarlöng gat komið "sprenging". Þá fór ketillinn í gang með látum og sótaði hressilega. Eins og gefur að skilja var móðir mín ekki hrifin af því. Það var um ketilinn sem Ingunn systir mín hóf hið ógleymanlega ljóð: "Ketill bjáni fer í gang/ Toppa gamla liggur á /gaman sjá." Því miður varð það ekki lengra, og fór fljótt út í aðra sálma, en sýnir þó vel hvernig við börnin persónugerðum þessa ógn.

Þvottahúsið var aldrei málað. Þar voru engar hillur, en margir snagar og naglar þar sem héngu t.d. kústar og skrúbbar, pokar með dóti og fleira. Gólfið var heldur óslétt og sums staðar sprungur í því. Í þvottahúsinu voru þvegin öll mjólkurílát, dröslað gegnum húsið eins og ég hef áður lýst. Mikill léttir hlýtur það að hafa verið fyrir mömmu þegar hún fyrst fékk sjálfvirka þvottavél, um það leyti sem Didda, sú yngsta fæddist, og ekki síður þegar hætt var með kýrnar ca þremur árum seinna. Ég man það alla vega vel þegar ég þurfti að hugsa um heimilið í dálítinn tíma 10 ára og komið var kvöld, búið að elda og ganga frá eftir kvöldmatinn, hvað það var ömurlegt að eiga þá helvítis mjólkurílátin eftir. Og hvað maður var feginn þegar þau voru loksins frá!

Breytum reglunum, kjósum borgarstjóra beint

2008-05-10T18:06:00.002Z

Ég hlustaði á Krossgötur Hjálmars Sveinssonar í dag. Hann talaði þar lengi við Sigmund Davíð Gunnlaugsson skipulagshagfræðing. Þetta var frábært viðtal, enda bæði spyrjandinn og viðmælandinn mjög vel að sér og með skoðanir á efninu - sem var aðallega skipulagsslysið Hafnarfjörður. Eftir að hafa hlustað á þáttinn ályktaði ég sem svo:

1. Verktakar hafa ráðið öllu um skipulag eða öllu heldur skipulagsleysi síðustu árin.

2. Það er sjálfsagt ávöxtur þeirrar hugsunar að eignist maður eitthvað (eða láti hið opinbera gefa sér það) eigi maður óskoraðan rétt á því að gjörnýta það og fá af því hámarksgróða, hvernig svo sem það kemur niður á öðrum.

3. Hafnarfjörður hefur gleymst, enginn hefur getað varið hann, kannski af því allir voru uppteknir af leikritinu í Reykjavík.

4. Það verður að koma á samræmdu skipulagi fyrir allt Suðvestursvæðið.

5. Það ætti að kjósa borgarstjóra Reykjavíkur beint - og góður kandídat væri títt nefndur Sigmundur.

Kóngaheimsóknir

2008-05-08T08:00:00.002Z

Það var einu sinni kóngur sem heimsótti annan kóng. Allt var voða flott hjá gestgjafanum, fínn matur, gott herbergi, gullhnífapör og allt þetta sem fínir kóngar eru með, en það sem gestinum fannst undursamlegast var að á klósettinu (kannski kamrinum því þetta er svo langt síðan) þurfti hann ekki að skeina sig sjálfur, það kom bara bursti eða einhver græja og sá um þetta. Svo fór kóngurinn heim og það leið dálítill tími og þá þurfti hann að bjóða til sín kónginum sem hafði boðið honum. Hann vildi hafa allt jafnflott en vissi ekki hvar maður fengi sjálfvirkt skeiniapparat svo hann lét útbúa kamarinn sem var ætlaður hinum konunglega gesti þannig að fyrir neðan opið beið hirðmaður með bursta og líkti eftir sjálfvirkum búnaði. Svo kom gesturinn og allt lék í lyndi. Hann var auðvitað voða glaður yfir þessum búnaði, en forvitinn um leið að sjá hvernig þetta virkaði, svo hann beygði sig yfir opið einn daginn til að kanna þetta, rétt eftir að hafa lokið sér af. Það kom fát á karlinn undir, hann hélt að kóngurinn hefði aftur verið að hægja sér og rak því burstann upp, beint í andlitið á kónginum, því miður með leifum síðustu athafnar á.

Skil ekki hvers vegna mér datt þessi saga í hug einmitt núna. Lesendur mega svo giska á hver sagði mér hana upphaflega.

Stína les Time ...

2008-04-28T21:58:00.002Z

... í fyrsta skipti á ævinni.

Eins og hálfs árs.

Gat ekki stillt mig um að skanna inn þessa mynd þegar ég sá að Egill Helgason var að monta sig af syni sínum að lesa moggann í morgun. Aðrir bloggarar hafa verið að rifja upp á hvað þeir lærðu að lesa. Þá rifjaðist upp fyrir mér að Stína lærði eiginlega að lesa á Flóru Íslands og þótti afar gáfuleg þegar hún fór í pössun hér yfir götuna meðan við vorum í London og tók með sér Flóruna. Ég held að Flóran hafi orðið fyrir valinu hjá henni vegna myndanna og stakra orðanna sem fylgdu hverri; klett-a-stein-brjót-ur. Henni fannst voða gaman að komast fram úr svona löngum orðum. Á hvað lærði ég svo að lesa? Ekkert merkilegt, held ég, Gagn og gaman og þessar lestrarbækur, en mjög snemma var það. En ég man samt hvað mér fannst orðið guð asnalegt svona v-laust, og teið fannst mér ótuktarlegt orð.

Gleðilegt sumar!

2008-04-24T18:20:00.003Z

Ég gæti hneykslast yfir bílstjórum sem vilja ekkert annað en vinna allan sólarhringinn eða Björgólfi sem vill að við stofnum styrktarsjóð íslenskra auðkýfinga, það var ekki nóg að við gæfum honum bankann. Ég gæti dáðst að grein Jóns Baldvins í Mogganum þar sem hann rassskellir vin sinn Styrmi Gunnarsson. Ég gæti líka reynt að lýsa þeirri ónotakennd sem ég fyllist alltaf þegar talað er um þennan ritstjóra sem aldrei, svo lengi sem elstu menn muna a.m.k., hefur skrifað staf undir nafni. Pælið í því: aldrei nafn, þjóðin á bara að finna á sér hver skrifar, það er eitthvað alveg óhugnanlega stórabróðurlegt við þetta!

En ég ætla ekki að gera neitt af þessu, heldur fagna vorinu og fuglunum. Á Seltjarnarnesi var krían ekki komin í morgun þegar ég HLJÓP þar, en Nestjörnin var ansi lífleg og vorleg, fullt af fuglum og liturinn gráblár og eitthvað svo dæmalaust hlýr og frjósemdarlegur.

Fuglar helgarinnar

2008-04-21T19:47:00.002Z

Alveg var guðdómlegt að ganga eftir Ægisíðustígnum á laugardaginn. Ekki spillti fyrir gönguferðinni að ég heyrði í tveimur af mínum uppáhaldsfuglum, í fyrsta skipti þetta vorið, hrossagauk og stelk. Þetta eru mjög áberandi fuglar fyrir norðan, syngja í kór niðri við ána, stundum nær allan sólarhringinn þegar kyrrt er og milt - sem er oft eins og við vitum.

Gosflöskustærð og aðrar stærðir

2008-04-17T19:56:00.007Z

Hæfileg stærð gosflösku, fyrir okkur hér á þessu heimili að minnsta kosti, er líklega 3,3 dl, stærð gömlu "stóru" glerkókflöskunnar. Hér er drukkið talsvert af þessu glæra sódavatni og dóti, og það er reglan frekar en undantekningin að góður slatti verður eftir í hálfs lítra flöskunum - og fólk er ótrúlega tregt til að geyma slíkan slatta til að drekka daginn eftir. Óli er búinn að leysa þetta hvimleiða vandamál fyrir sitt leyti með því að fá sér sódastrímtæki.

Þegar "stóra" glerkókið kom fyrst í sjoppunni fyrir norðan var algengt að hjón sameinuðust um eina, þetta þótti svo mikið. Ég man meira að segja eftir nokkuð stórri fjölskyldu sem keypti eina flösku og fékk svo rör á mann. Svo liðu nokkur ár og þá kom lítersflaskan, og þótti geggjun. Þó var ein stúlka í sveitinni sem varð forvitin, og kom og bað um eina, drekka hana hér og skila glerinu. Þetta þótti sýna vel óstjórn hennar í mat og drykk, sem hún bar reyndar utan á sér blessuð. Núna mundi þetta ekki hneyksla nokkurn mann.

Þetta með hæfilegu stærðina minnir mig svo aftur á dagblaðsgrein sem ég las einu sinni þegar ég var stödd í Englandi og fjallaði um kosti tylftakerfis og gömlu bresku mælieininganna umfram tuga- og metrakerfi. Einn kosturinn var t.d. hvað útkoman þegar deilt er í tólf verður í flestum tilfellum bærilegri tala en þegar deilt er í tíu. Höfundur hélt því líka fram að "pint" sem bjórmælieining væri byggð á eldfornum reynsluvísindum; það magn væri akkúrat það sem dygði til að fylla týpíska breska bjórvömb þannig að hvorki væri of né van, en hálfur lítri passaði ekki. Samkvæmt orðabókinni minni er breskt "pint" 0,5683 lítrar.

Ertu í gríninu?

2008-04-12T17:49:00.002Z

Þetta var viðkvæði litlu stelpugálunnar í Stelpunum. Hitt og þetta hefur gerst og frést undanfarið sem hefur kallað þetta fram á varirnar á mér eða hér um bil. Til dæmis:

Verðlaunin sem forstetinn fékk. Ég hélt andartak að þetta væri aprílgabb en mundi svo eftir öllum samböndunum sem hann er búinn að koma sér upp á Indlandi á mörgum árum og mörgum ferðum þangað. Hvað er annars að marka önnur góðmenni heimsins og fjarskyldari okkur?

Hvernig Davíð lætur - þarf ekki frekari útskýringar við.

Söfnunin handa Hannesi. Mundi flokkurinn borga fyrir hann ef hann dræpi einhvern? Hversu alvarlegur þarf glæpurinn að vera til að buddan lokist?

Gjáin sem er búið að grafa austan megin við göngubrúna yfir Kringlumýrarbraut. Fjöldi trjáa hefur verið fjarlægður og þarna eiga víst að koma illa byggð fjölbýlisháhýsi úr forsteyptum einingum í hvelli. Hverjir kaupa fylgir ekki sögunni.

Maður getur hins vegar ekki talað um grín þegar yfirvöld samgöngumála eru annars vegar. Hvernig líður núverandi og tveimur síðustu samgöngumálaráðherrum núna? Hvað á það að kosta mörg mannslíf og marga menn ævilöng örkuml að almenningur má ekki fatta hvað það er fljótlegt að komast á Keflavíkurflugvöll á tvöföldum vegi og að tvöfalda verður hættuminni vegarspotta á undan hinum til að sleppa við umhverfismat og geta hleypt verktökunum strax í mótvægisaðgerðavinnu?

Vonandi eiga Halldór Blöndal, Sturla Böðvarsson og Kristján Möller andvökunætur af og til þessar vikurnar, meðan borarnir snúast norður í Héðinsfirði.

Vér verktakar

2008-04-04T21:25:00.002Z

Hafið þið tekið eftir öllum verktakaaukablöðunum sem koma til skiptis með mogganum og fréttablaðinu? Þegar ekki eru VINNUVÉLAAUKABLÖÐ. Ég er orðin oggulítið þreytt á þessum blöðum af því að þá kemur alltaf upp í mér kvenremban; ha, hvaða verktakar, vinnuvélar hvað? Þarna eru viðtöl við fíleflda trökkdrævera og gröfumenn sem dreymir um enn stærri tæki og gunnara birgissyni sem langar að byggja enn stærri turna, og allt drekkur þetta olíu.

En - hefur engum dottið í hug að gera eins og eitt aukablað um hina mjúku og kvenlegu hugverktaka? HUGMYNDIR: Hvernig þýðingarforrit notar þú? Viltu hafa það öðruvísi? En orðabækur? Tölvan, viltu öflugri. Hvernig er skrifstofan þín? Viltu fá þér rafknúið hækkanlegt skrifborð? Vinnur þú heima? Eða leigir þú kannski herbergi, kannski tvö? Ertu með undirverktaka, nei það getur nú varla verið.

Hvers vegna langar þig að mótmæla eins og trökkdræver? Kannski af því að bókaforlögin "borga" verktökum sínum eins og þeir séu sjálfboðaliðar? Af því að það eru heimssamtök þýðingastofa sem hafa það að markmiði að halda töxtum niðri? Af því að einu "aðgerðirnar" sem stjórnmála(karl)mönnum detta í hug til að lækna kreppuna eru álver, vegir og olíudrullustöð?

Sagan í hring

2008-04-01T14:19:00.002Z

Æ, hvað sagan endurtekur sig. Greinilegast er það kannski af tískunni, stutt, sítt, meðal, aftur stutt; reyndar þetta allt saman síðustu árin. Maður hefur upplifað minnst tvær stretsbuxnabylgjur, þrjár lopapeysu-, tvær pallíettu-, eina axlapúða- (mamma tvær, svo líklega koma þeir bráðum aftur) og svona mætti lengi telja. Svo eru það innréttingabylgjurnar. Hvað hafa komið margar hvítar? Brúnar? Pluss og kögur og svo naumhyggjan. Svo eru það bylgjur sem ráðast af efnahagsástandinu. Ég held t.d. að eldhúsinnréttingin mín sé að komast í tísku í þriðja sinn. Þá tel ég fyrst þegar hún var smíðuð. Þegar við fluttum hingað '96 var pínulítil kreppa og þá þótti voðafínt að vera með upprunalega innréttingu. Ég var ánægð með þá tísku því þannig slapp ég við umstangið og fjárútlátin við að láta skipta og valkvíðann samfara því að ákveða hvernig innréttingin skyldi vera. Svo, allt í einu, var kreppan búin og allir fóru að henda og brjóta og rífa sem aldrei fyrr. En nú er víst aftur komin kreppa og þá er enn einu sinni kominn tími þessarar ágætu innréttingar.

Yfirhalning baðherbergisins verður þó ekki umflúin, hvað sem allri krepputísku líður.

Einn í Hafnarfirði

2008-03-25T19:43:00.002Z

Ég get ekki neitað því að það var með örlitlum ugg sem ég samþykkti að panta síma handa afmælisbarni gærdagsins á Netinu, nánar tiltekið hjá Farsímalagernum. Og af því ég var nú farin að spara svona með netviðskiptunum ákvað ég að spara mér heimsendingarkostnaðinn og sækja símann sjálf - í höfuðstöðvar fyrirtækisins að Miðhrauni 14 í Garðabæ. Pöntunin gekk alveg smurt, gleypt við kortanúmerinu og allt það og mér ráðlagt að prenta út síðuna þar sem ég gekk frá pöntuninni, sem ég gerði. Vopnuð þessari síðu hélt ég svo í Garðabæinn síðdegis í dag. Reyndar var ég búin að reyna að hringja til að tékka á því hvort hægt væri að sækja símann á einhvern stað nær mannabyggð en þá mætti mér undarlegasta símsvörunarapparat sem ég hef kynnst: Ýttu á 1 til að ná sambandi við farsímalagerinn eða Hans Petersen - ég ýtti á 1. Þá kom: Ýttu á 1 til að ná sambandi við verslanir Farsímalagersins. Ég nennti ekki að bíða eftir frekari sundurliðun apparatsins, enda að verða of sein með fermingarbarnið í skraf og ráðagerðir á hárgreiðslustofu.

Að sjálfsögðu komst ég ekki í Miðhraun í Garðabæ fyrr en eftir smákrók til að njóta útsýnisins við Vífilsstaðavatn - við kipptum okkur ekki mikið upp við það mæðgurnar. Þegar ég orðaði það hugboð mitt að kannski væri engan síma að hafa í þessu nápleisi ákváðu dæturnar að bíða í bílnum meðan ég færi inn. Þeim leiðist svo þegar ég geri ískaldar, gáfulegar og hæðnislegar athugasemdir yfir vondri þjónustu.

Á dyrunum var miði: Verslunin er hætt, farið í verslanirnar í Hafnarfirði, á Laugavegi 178, Kringlunni, Akureyri... Ég ákvað samt að tölta upp stigann og fann þar skrifstofufólk fyrirtækisins. Já, því miður höfðu þeir gleymt að breyta netviðmótinu þegar þeir lögðu búðina niður, svo enn var fólki vísað á þennan stað, og því miður áttu þeir engan svona síma á lagernum þarna en einn í Hafnarfirði!!! Ég spurði manninn hvort honum fyndist virkilega hægt að fara fram á það, eftir að ég væri búin að sveima óratíma um í leit að þessari holu (nefndi ekki Vífilsstaði), að ég þyrfti svo að hrekjast í Hafnarfjörð líka. Ég nefndi líka að ég væri í vinnu hjá sjálfri mér svo ég væri ekki einu sinni að sóa annarra tíma í þetta. Manngreyið féllst á að líklega væri sanngjarnt að ég fengi símann sendan heim eftir þessa fýluferð. Merkilegt nokk þá kom ungur efnispiltur með símann nú um kvöldmatarleytið.

Aðallærdómurinn sem ég dreg af þessari sögu, fyrir utan það hvað þjónusta fyrirtækja hér er yfirleitt arfavond og menn illa búnir að læra á Netið, er þetta: Það er með ólíkindum hvað verslunarfólki finnst alltaf sjálfsagt að maður sé tilbúinn að endasendast milli bæjarhluta þegar vara er búin á einum stað en til á öðrum (eða maður er sendur á rangan stað eftir henni). Það er ekki blikkað auga yfir því að skór eru búnir í Kringlunni en til í Smáralind eða öfugt, eða peysur eru uppseldar á Laugavegi en til í Glæsibæ. Heldur það að maður geri hvort eð er ekkert annað en keyra stefnulaust um göturnar allan daginn?

Veit það, það er fáránlegt að panta eitthvað á Netinu og sækja það svo sjálfur. Eina afsökunin er að akkúrat þessi tegund fékkst ekki í Kringlunni, þar sem við leituðum á laugardaginn, og við héldum að svona fengist síminn fyrr.

Mía litla og kynningarmál

2008-03-21T23:12:00.003Z

Nanna tók þetta próf og ég hermdi eftir henni. Ég hugsa að heimilismönnum komi úrslitin ekki á óvart. En kannski er bara farið eftir svarinu við fyrstu spurningunni (ertu lítil, stór, ...). Þannig er resúltatið:

Lille My (Mía litla)
Du er Lille My! Du elsker spenning og er veldig rampete. Du er også veldig direkte og sier ofte ting rett frem uten å tenke over hvem du kan såre.

24.76% har falt innenfor denne kategorien.

Og af því ég er enn í heilögu stríði á móti Cleese, hér gæti Kaupþing fengið tvær persónur í kynningarmálin, miklu ódýrari og normalli en karltuskuna!

Ímynd

2008-03-20T09:50:00.002Z

Ýmsir hneykslast á óljósum fregnum um hópuppsögn kvenna hjá sparisjóðnum Byr. Þetta voru víst konur á mínum aldri, reyndar í starfi, öruggur vinnukraftur, hættar að vera óléttar, hættar að þurfa að vera heima yfir veikum börnum - og þá er þeim sagt upp - til að bæta ímyndina, og ráðnar 25 25 ára í staðinn. Í ljósi síðustu tíðinda úr fjármálaheiminum hér er ég ekki frá því að skynsamlegra hefði verið að láta 25 25 ára krakka fara og ráða 15 rúmlega fimmtugar í staðinn. Og þetta hefðu fleiri fjármálastofnair átt að gera og það fyrir nokkrum árum. Þá værum við kannski ekki í alveg eins djúpum skít og núna.
Það er annars alveg stórmerkilegt þetta með konur, karla, ímynd og aldur. Það þarf að yngja upp kvennahópinn til að bæta ímyndina en svo hangir Kaupþing á þessum heimska, gamla og ljóta Cleese og heldur að það sé svakalega flott (sbr. fyrri pistil frá 14. janúar í fyrra).

Þetta er skrifað á ættaróðalinu, komum í fyrradag og ég er búin að vera hálflasin síðan, með kvef og þvílíkan rolluhósta að hann ætlar mig lifandi að drepa og einnig alla nærstadda. Það fer því lítið fyrir fjallgöngum og annarri útivist að þessu sinni. En þetta er ósköp notalegt samt.

Velt hefði ég mér, væri ég dauð...

2008-03-17T19:34:00.003Z

"Eitthvað er diskurinn ekki að höndla að vera spilaður" - þetta sagði ungur maður í Lögum unga fólksins áðan. Dauðir (og sumir lifandi) málverndarmenn hafa líklega velt sér við í gröfinni.

Ný göng og tvöföldun

2008-03-13T11:16:00.002Z

Þegar ég sá ofangreinda fyrirsögn í 24 stundum í morgun gat ég ekki stillt mig um að senda eftirfarandi póst til frægs fjölmiðlamanns:

Sæll og blessaður.
Ég sendi þér póst um daginn um Hafnarfjarðar-hafnarbakkahryllinginn; mér eru sem sé umhverfismál hugleikin. Þau snerta mig reyndar líka persónulega. Þannig er að ég á sjötta part í þriðjungi jarðarinnar Mela í Hrútafirði og þar er Vegagerðin að breikka veginn fyrir neðan túnið vegna þess að gera á nýja brú yfir Hrútafjarðará nálægt Stað (sbr. Staðarskála) og færa alla umferð norður í land þarna vestur fyrir ána. Við erum svo sem ekki hrifin af því eigendurnir en getum ekkert gert til að sporna við þessu. Ef við neitum að afhenda land og efni í veginn er það bara tekið eignarnámi – og það þýðir enn lægri greiðslur en ella – en alltaf verða þær svo sem smánarlegar. En þá kem ég að sjálfu efninu: Vegagerðin virðist geta vaðið yfir allt og alla og er undanskilin öllu umhverfismati vegna þess að yfirleitt eru teknir fyrir stuttir kaflar í einu og ef þeir eru undir 10 km (minnir að það sé markið) þarf ekki umhverfismat! Það sem Vegagerðin gerir af sér í mínu tilfelli er t.d.:

Skerðir tún jarðarinnar. (Látum það nú vera)

Heldur áfram að taka efni úr melunum vestan við veginn og eyðileggja þá, en þetta eru líklega (eða voru) einhverjar greinilegustu menjarnar um fornan sjávarbakka frá ísöld sem sjást frá þjóðvegi á Íslandi.

Virðist vera að fjarlæga fallegan hól í landi jarðarinnar Fögru-Brekku, hann heitir Tjaldhóll, og þeir byrja á honum að vestan svo að eyðileggingin sést ekki fyrr en síðustu leifarnar hrynja niður (eða háspennustaurinn sem Landsvirkjun kom svo smekklega fyrir þarna um árið).

Vegurinn hlykkjast um eyrar og hólma á vatnasviði Hrútafjarðarár og enginn veit hverjar afleiðingarnar verða fyrir fuglalíf og fiskigengd.

Skoðaðu svo forsíðu 24 stunda í dag – tvöföldun Suðurlandsvegar: “Framkvæmdin þarf ekki að fara í umhverfismat og því ætti að vera hægt að keyra hana nokkuð hratt áfram”. Svo er sagt frá fjölmörgum stuttum köflum hér og þar sem á að fara í: “Þessar framkvæmdir þurfa heldur ekki að fara í umhverfismat og því hægt að ráðast í þær fljótlega til að mæta niðursveiflu í atvinnulífinu.”

Það er sama gamla sagan, skítt með umhverfið, verktakarnir ráða.

Svo er ein ályktun sem má draga af þessari frétt – við fáum sjálfsagt ekki Sundabraut í þessu lífi.

Gamla Melahúsið 4 (búrið)

2008-03-12T17:31:00.002Z

Það var gengið beint af ganginum í austur inn í eldhúsið og þar á hægri hönd voru dyrnar að búrinu. Þegar gengið var inn í það blasti við veggur á móti og eftir honum endilöngum var búrborðið og hillur fyrir ofan. Undir búrborðið var svo skotið ýmsum varningi, t.d. var alltaf hveitipoki (25 kg?) undir því beint á móti dyrunum. Ég man ekki jafn vel hvað var undir borðinu þegar austar dró (nú er ég farin að tala eins og Norðlendingur). Á hægri hönd, í norðausturhorni búrsins var sláturstunnan (sem áður hefur verið nefnd í pistli). Á norðurveggnum, bak við hurðina þegar opnað var, hékk haglabyssan hans pabba. Við vorum svo hrædd við hana krakkarnir að við þorðum varla að koma við hana, hvað þá meir, enda lítt menguð af stríðs- og bófasögum eða -kvikmyndum. Sjálfsagt hefði ekki verið jafn saklaust að hafa byssu svona á glámbekk nú á dögum.

Á búrborðinu voru kökudunkar geymdir og matarafgangar áður en ísskápurinn kom. Næst austurveggnum var líka lengi skilvinda, sem var reyndar æ minna notuð og loks hent (því miður!) um það leyti sem kýrnar fóru. Upp á borðið á móti dyrunum var nýsoðnu slátri staflað í sláturtíðinni áður en það var sett í súr. Svo mikið var soðið að staflinn náði alveg milli borðs og neðstu hillu. Hvað svo var geymt í hillunum er svolítið óljóst fyrir mér, eitthvað man ég eftir "sjúkrakassa", skókassa með plástri, joði og slíku dóti. Þarna voru líka geymd lyf, líklega bæði manna- og dýra, og vítamíni man ég eftir þarna, hóstasaft, spritti og dróma og germidíni sem við þvoðum okkur úr ef við óttuðumst að hafa snert hundaskít eða hundsrass. Man einhver sigtisbotna? Þeir voru geymdir þarna, og blöð til að gera júgurbólguprufur. Þarna var líka kassi með uppskriftum og öðrum úrklippum úr blöðum. Þarna var smápeningakrukkan líka geymd. Það var ekkert smámál þegar við Ína (eða var það kannski Krummi eða Þóra?) stálum tveimur krónum til að kaupa tvær karamellur í sjoppunni en rákum okkur óvart í fat með matarleifum þegar við vorum að stela krónunum og brutum það. Einhvers staðar þarna geymdi pabbi líka fátæklegt verkfærasafn sitt (skrúfujárn og tangir).

Eftir því sem ofar dró varð dótið sjaldnotaðra, til dæmis berjatínur, leifar af mekkanói strákanna, skrúfusafn heimilisins og annað skran sem mamma tímdi ekki að henda.

Svo verð ég að lýsa skotinu. Það var á hægri hönd þegar gengið var inn í búrið, myndað þar sem innbyggðu skáparnir í herberginu suðurí sköguðu inn í búrið. Upplagt hefði verið að setja djúpar hillur í skotið til að gera það örlítið aðgengilegra sem geymslupláss en það var aldrei gert. Í stað þess var dóti staflað þar upp við vegginn, ýmist í kössum eða pokum. Þetta voru t.d. gömul föt og tuskur, blöð og tímarit í kössum og fleira. Einhvern tíma var sett þarna gömul mubla, svokallaður rúmfataskápur, sem fylltist fljótt af fötum. Best man ég eftir nokkrum kjólum af Önnu móðursystur minni; líklega hafa þeir verið frá sjötta áratugnum. Þetta man ég af þeim: rauð og svartköflóttur úr þunnu silkikenndu og hömruðu efni, með hringskornu síðu pilsi og þröngum hálflöngum ermum. Svartur kjóll, svipaður í sniðinu, með örlitlum grænum doppum, þykkt gljáandi silkikennt efni. Grá- og hvítyrjóttur kjóll með víðu pilsi og stuttum ermum. Við vorum oft að druslast í þessum kjólum í leikjum og enduðum á að eyðileggja þá með því að reyna að sauma upp úr þeim þegar við urðum stærri.

Við gaflinn á rúmfataskápnum var kartöflupokinn geymdur (25 kg eða 50?) og þegar fór að minnka í honum varð til ágætt sæti, með gaflinn sem bak. Þarna sat ég löngum í frístundum og blaðaði í gömlum eintökum af Samtíðinni sem þarna voru í kassa. Má til með að segja svolítið frá efni sem ég man úr þessu ágæta tímariti:

1. Dægurlagatextar (t.d. Söngur villiandarinnar sem kom út á okkur frænkum tárunum).
2. Einhvers konar heilræðaþáttur, minnir að "Freyja" hafi verið ráðgjafinn. Þetta voru vandamál eins og: "ólétt en hrædd um að maðurinn minn eigi ekki barnið" eða "hrædd um að maðurinn minn haldi fram hjá mér" eða "maðurinn minn er vondur við mig" eða "tengdamamma er hræðileg" o.s.frv.
3. Tískuþáttur - myndir og ráðleggingar, t.d. að rauðhærðar ættu að klæðast grænu en ekki rauðu, hvað virkaði grennandi o.s.frv. Líka heimatilbúnir maskar, heimatilbúin leikfimi og þess háttar. Líklega hafa megrunarkúrar verið byrjaðir þarna.
4. Framhaldssögur - man sérstaklega eftir einni um konu sem langaði svo óskaplega til að viðhalda æskunni að hún lagði af stað í geimferð og ætlaði að spila einhvern veginn á afstæðiskenninguna - en það endaði með ósköpum þannig að hún fór að eldast með ógnarhraða og varð held ég loks að dufti.

Fleira get ég nú ekki rifjað upp í fljótu bragði en sé að það væri þess virði að fara í Þjóðarbókhlöðuna og kíkja á þetta.

Kartöflupokinn góði kom sér líka vel ef maður þurfti að fara í fýlu. Ég man það til dæmis vel þegar ég var að glíma við þá skelfilegu þraut að taka til láns í Talnadæmunum. Þá var gott að fara inn í búr, skella á eftir sér og grenja hraustlega sitjandi á kartöflupokanum - kannski hef ég svo gripið í Samtíðina þegar tárin fóru að sjatna.

Ýmsir merkir áfangar ...

2008-03-10T19:15:00.003Z

... hafa náðst hér undanfarna daga, svo sem stórafmæli húsbóndans á laugardaginn, sem fór vel fram og var skemmtilegt. Haldiði svo ekki að arkitektinn hafi komið hér presíst kl. 14.00 í gær með "fagteikningar" sínar eða hvað það nú heitir, nákvæmlega eins og hann lofaði fyrr í vikunni, að vísu eftir að hafa dregið skil oft og lengi á þessu og ýmsu öðru sem títtnefndu risi viðvíkur.

Það voru því fegin hjón, en kvíðin, sem gengu með teikningasúpuna inn til byggingarfulltrúa í dag. En viti menn; móttökurnar voru allt aðrar en ég bjóst við, allt að því vinsamlegar, ef ekki kumpánlegar. Það var svolítið eins og við værum komin í nýjan flokk viðskipta"vina", þeirra sem ætla að hafa það af, búin að læra á kerfið, ekki lengur talin algjör fífl eða eitthvað til að skeyta skapinu á.

Það verður þó að viðurkennast að við vorum sérlega vel undirbúin; með kvittanir fyrir því sem við vorum búin að borga og ýmsa aðra pappíra. Þegar eignaskiptayfirlýsingin var nefnd hafði ég tromp uppi í erminni og sýndi forsíðu vitlausu eignaskiptayfirlýsingarinnar sem byggingarfulltrúaembættið stimplaði TVISVAR, þótt hún væri öll í rugli. Aðalkonan í afgreiðslunni varð eins og smjör við það og ég varð svo ánægð að ég komst á trúnaðarstigið og sagði konunni að mig hefði dreymt um daginn að ég ætlaði að fara að byggja heilt hús, var komin með öll tilskilin leyfi en áttaði mig þá á því að ég var ekki búin að fá lóð undir það. Velti fyrir mér Garðabæ og Hrútafirði og hallaðist frekar að síðari staðnum. Þetta með staðsetninguna nennti ég reyndar ekki að segja konunni, enda fólk farið að hlusta með andakt á söguna. Konan virtist alveg skilja líðan mína og átta sig á því að það er mjög eðlilegt að mann dreymi svona drauma ef ekki verri meðan maður á allt sitt undir skipulagsyfirvöldum Reykjavíkur.

Samskiptum okkar lauk á léttu nótunum; hún minnti okkur á að koma sem fyrst með staðfestingu á byggingarstjóra og svo þyrfti að tilgreina alla iðnaðarmenn og fá undirskrift þeirra. Ég taldi upp: smiður, rafvirki, pípari ... En múrari, sagði hún þá. Ég sagðist tæplega þurfa múrara nema kannski til að leggja flísar á baðið, þetta væri allt úr timbri, hvort ég myndi þurfa múrara til að byggja timburhús. Kannski sökkulinn, sagði hún. Hann var nú gerður fyrir rúmum fimmtíu árum, sagði ég og þar með féllst konan á að kannski bráðlægi ekki á múrara.

En það væri svo sem alveg eftir því að ég þyrfti einn slíkan.

Jón og séra Jón?

2008-03-04T18:08:00.002Z

Þegar við sóttum um að fá að hækka risið á húsinu okkar um ca. tvo metra þurfti að breyta deiliskipulagi og kynna það og allt mögulegt - ferli sem tók nokkra mánuði.

Ég gat ekki betur heyrt í fréttum í dag en að ekki þyrfti að breyta deiliskipulagi vegna álversbáknsins sem á að koma í Helguvík. Er einhver þarna úti sem getur útskýrt þetta?

Minning

2008-03-04T08:13:00.002Z

Þar sem ættingjar mínir, og í þeim hópi er stærstur hluti lesenda þessa bloggs, eru ekki allir áskrifendur að mogganum, og eins og allir vita fer áskrifendum að mogganum óðum fækkandi, birti ég hér orðin sem ég skrifaði í minningu hans Jónasar frænda míns. Þetta er lengri útgáfan, eins og ég ætlaði að hafa greinina, en almenningur má nú ekki skrifa nema 3000 slaga minningargreinar, að bilum meðtöldum, og því varð ég að stytta þá sem mogginn birti.

Á Melum í Hrútafirði var þríbýli í nokkra áratugi um og eftir miðja síðustu öld. Þar byggðu þeir allt upp frá grunni bræðurnir Jón, Jónas og Sigurður. Þetta voru oft erfið ár en um leið ár framfara og skemmtileg voru þau líka oft; ég er viss um að Jónasi frænda mínum fannst það, því hann var hugsjónamaður og tók þátt í uppbyggingunni af lífi og sál. Þau Ella Dís kona hans hófu ung búskap og annir kölluðu fljótt að; börnin urðu fimm, þrjú þau fyrstu fædd sitt á hverju árinu, íbúðarhús var byggt og búið þröngt fyrstu árin, seinna var byggt við það, og byggja þurfti útihús og rækta tún og fjölga skepnunum.

Þegar mesta uppbyggingarstarfinu var lokið fóru félagsstörfin, framgangur hugsjónanna, að toga æ meira í hann. Hann varð því aldrei mosavaxinn á sinni þúfu; nei, ekki aldeilis, Framsóknarflokkurinn kallaði, SÍS, Stéttarsamtök bænda, sýslunefndin ... þetta voru heilmikil ferðalög og fjarvistir þegar leið á búskaparárin. Hann naut þessara starfa því hæfileikar hans lágu mjög á þessu sviði enda maðurinn greindur, rökfastur, skemmtilegur og afburða góður ræðumaður. Í öllum þessum störfum átti hann að sína góðu konu, hana Ellu Dís, sem studdi hann með ráðum og dáð og tók öllu stússinu með óbilandi jafnaðargeði. En það var ekki aðeins að Jónas færi af bæ og hitti menn; gestagangur var alltaf mikill því þau hjónin voru miklir höfðingjar og skemmtileg heim að sækja.

Félagsstörfin voru ekki tóm alvara. Í nokkur ár var hann ein aðalsprautan í blómlegri leiklistarstarfsemi Ungmennafélagsins Dagsbrúnar í Hrútafirði þar sem settir voru á svið gamanleikir og sýndir í Reykjaskóla og nærsveitum við góðar undirtektir. Einnig var hann ómissandi á þorrablótum, gjarnan með annál um helstu atburði liðins árs, og ógleymanlegur er mér eftirhermuþáttur sem þeir sömdu og fluttu eitt árið hann og Jón faðir minn. Á þorrablótum og öðrum mannamótum í sveitinni fengu menn einnig að kynnast því hvað hann var góður hagyrðingur. Þá má nefna að hann var mikil hestamaður og átti nokkra afbragðs góða hesta, frægastur var stóðhesturinn Stjarni. Rétt eins og með hestana vildi hann líka vera vel akandi. Bronkójeppinn hans var með þeim fyrstu í sveitinni og annar jeppi engu síðri tók við af honum.

Árið 1989 brugðu þau hjón búi og fluttu til Reykjavíkur. Þau keyptu glæsilega og rúmgóða íbúð í Sólheimum og undu sér þar vel. Það var alltaf gott að koma til þeirra og mér fannst það aðdáunarvert hversu vel þau fylgdust með öllum sínum afkomendum og glöddust innilega yfir þroska þeirra og hæfileikum. Jónas unni sveitinni sinni og jörðinni og það var örugglega með eftirsjá sem hann fór frá Melum en nokkur léttir var þó að því að sonur hans, Hrafn, Krummi, tók við búskapnum. Þeim mun þungbærara var það því þegar Krummi varð að bregða búi á Melum og lést fáum árum seinna. Þá mun hann hafa heitið því að koma ekki framar að Melum. En þegar dætur hans Elsa og Ína reistu sér sumarbústað á einhverjum fallegasta bletti jarðarinnar stóðst hann ekki mátið og kom norður til vígsluhátíðar í sumar. Hann lét það ekki duga, því í farteskinu var hann með nafn, Gilsbakki heitir bústaðurinn eftir bænum í Miðdölum þar sem móðir hans Elísabet, amma okkar Melakrakkanna, ólst upp. Þetta var ógleymanleg kvöldstund í hinu glæsilega nýja húsi við Ormsárgil.

Menn eins og Jónas frændi minn eru stundum kallaðir gleðimenn. En líf slíkra manna er auðvitað ekki tóm gleði frekar en annarra. Hann var ekki skaplaus, skapið átti það satt að segja til að hlaupa með hann í gönur, og ekki ríkti nein lognmolla milli bræðranna. Heilsuhraustur var hann ekki og síðustu tíu árin eða svo má segja að hann hafi verið farinn að heilsu. Sárt var það fyrir þennan bókhneigða mann þegar hann hætti að geta lesið eftir eitt áfallið. Frá sonarmissinum var áður greint. En þrátt fyrir allt þetta andstreymi varð hann ekki önugt gamalmenni, heldur horfði til baka án kala til nokkurs manns. Þarna fór maður sem var sáttur við hlutskipti sitt og vildi öllum vel.

Það þarf heilt þorp til að ala upp barn. Svo segir máltæki sem mun vera upprunnið í Afríku og vísar til þess hversu margir eiga hlutdeild í uppeldi og menntun hvers barns. Sextán urðu börn þeirra Melabræðra alls og þeir létu sér sannarlega annt um allan hópinn. Ég vil að leiðarlokum þakka Jónasi föðurbróður mínum hans stóra hlut í uppeldi mínu og æsku og um leið færi ég Ellu Dís, dætrum þeirra og fjölskyldum mínar innilegustu samúðarkveðjur.

Endurnýtingarstefna?

2008-02-15T08:22:00.002Z

Menn velta fyrir sér hvaða "æðri" tilgangi það hafi þjónað að flytja sendiherra vorn í Kanada (sem flestir voru farsællega búnir að gleyma) hingað heim í þjóðmenningarhúsið. Sumir giska á að þetta sé til að hugga Villa með sendiherrastöðu þegar hann hrökklast frá borginni. Mér dettur hins vegar í hug hvort þetta sé einhvers konar endurnýtingarstefna, Markús var dubbaður upp í borgarstjóra smátíma fyrir löngu en hélt ekki út kosningabaráttuna. Það væri mjög vel við hæfi að láta hann taka við af Ólafi eftir ár. Hann er í svipuðum stíl, álíka mikið á skjön við allt og alla. Sérstaklega yrði gaman að sjá hina borgarfulltrúana "standa á bak við" þennan "nýja" mann" í beinni útsendingu, eða sjá aftan á þá út um bakdyrnar ...

Gamla Melahúsið 3 (baðið)

2008-02-08T20:55:00.000Z

Baðið var á hægri hönd á ganginum, við hliðina á norðuríherberginu. Það var ekki stórt og þegar ég man fyrst eftir var þarna bara klósett og vaskur, ekkert baðker! Það er eins og mig minni að við austurvegginn hafi verið kommóða fyrst. Hún varð að fara þegar baðkerið loksins kom. Fyrir endanum var handlaugin, við notuðum orðið "vaskur" bara yfir eldhúsfyrirbærið. Þetta var fín postulínshandlaug, made in Tcheckoslovakia (vona að stafsetningin sé rétt), stóð á henni. Það rifjaðist einmitt upp fyrir mér þegar járntjaldið hrundi og það var farið að tala um hvað Tékkar voru fínir handverksmenn og hönnuðir á árum áður. Líklega hefur handlaugin verið partur af góðum vöruskiptadíl Sambandsins um 1950. Á handlauginni var fyrst í stað bara einn krani, af augljósri ástæðu, það var ekki "heitt vatn í krönum" fyrstu ár hússins. Undir handlauginni var frumstæður skápur með drullusokk og einhverju dóti.

Í norðurenda baðherergisins var gluggi hátt á veggnum. Mig minnir að þar hafi pabbi geymt rakvélina sína og raksápuna og -kústinn. Gólfið bá baðinu var mjög sérstakt fyrstu árin. Það var bert steingólf en ótrúlega slétt, svo að það glansaði og fremur auðvelt að skúra það. Seinna held ég að það hafi fengið flísameðhöndlun Ingólfs Péturssonar eins og eldhúsið og norðuríherbergið.

Með heitavatninu kom baðkerið. Það var mikil bylting. Nokkrum árum seinna var klætt í kringum kerið og veggina neðst með gulyrjóttum víníldúk og veggirnir málaðir ljósgulir. Ég held að Rögnvaldur á Borðeyri hafi séð um þá framkvæmd, eins og endurbæturnar á vatnslögninni. Það var sérkennileg framkvæmd sem færði okkur á Melum 1 ekki á undan okkar samtíð og ekki heldur aftur fyrir hana, frekar út fyrir hana. Rögnvaldur fékk nefnilega pabba til þess með alkunnum sannfæringarkrafti sínum að samþykkja að leiða heitt vatn í klósettkassann! "Ég gegði þetta í kauffélaginu á Bogðeygi," sagði hann "og það eg allt annað líf síðan, það eg gjögsamlega hætt að sagga, og allt annað að líf sitja á því. Spugðu baga Jónas (hann var kaupfélagsstjórinn)." Þetta dugði til að sannfæra pabba og í nokkurn tíma var heitt vatn í klósettkassanum hjá okkur. Fljótlega komu þó í ljós nokkrir gallar á þessu fyrirkomulagi. Í fyrsta lagi fylgdi þessu öllu megnari og verri lykt en gamla laginu. (Lýsi ekki nákvæmlega upplifuninni ef margir þurftu að gera stórt í röð.) Þá virtist klósettkassinn og tilheyrandi búnaður ekki hafa verið hannaður fyrir þetta hitastig vatnsins því fljótlega fóru skinnur og annað dót að morkna með óhjákvæmilegum leka. Svo kostaði líka sitt að hita vatnið upp með olíu. Fljótlega var því aftur svissað yfir á kalda vatnið.

Ekkert kaupfélagsfólk á Borðeyri kannaðist við heitavatnsklósettið þó að þráfaldlega væri spurt.

Skápurinn á ganginum skagaði inn á baðið svo að stutt bil var á milli veggja þar sem gengið var inn. Ég gerði mér það til skemmtunar stundum að stilla mér upp með rassinn við annan vegginn og iljarnar á hinum og fikra mig svo smám saman upp, jafnvel upp undir loft. Einhvern tíma var mér sagt að þetta gerðu rottur og minkar sem reynt væri að veiða í þröngar röragildrur, því yrði að passa að hafa rörin mátulega víð. Mig minnir að Krummi frændi hafi stundað þetta klifur líka.

Uppi undir loftinu var dálítll "efri skápur" sem pabbi átti. Þar geymdi hann peningaveskið sitt og hin og þessi skjöl, rollubækur og (smyglað) Makkintos sem hann keypti stundum ef hann fór í skipavinnu (uppskipun) á Borðeyri. Þá sjaldan við fórum eitthvað, áður en við fórum að vinna sjálf fyrir peningum (sem var reyndar snemma), þurftum við að biðja hann um pening og þá var náð í stól og farið í skápinn og krakaðir peningar úr veksinu, gjarnan með því fororði að þetta væri nú óttalegt bruðl og vitleysa.

Gott efni

2008-01-28T12:33:00.000Z

Hefur einhver látið danska sjónvarpið vita af atburðum síðustu mánaða í Ráðhúsi Reykjavíkur? Þeir gætu aldeilis gert sér mat úr þeim, sbr. seríuna frábæru sem nú er verið að sýna á RUV. Í rauninni er þetta allt miklu prúðara í dönsku seríunni en í raunveruleikasjónvarpinu hér - nema morðin auðvitað...

Nýbyggingar og hönnun

2008-01-24T21:56:00.000Z

Ég átti smáerindi í Hafnarfjörð í dag. Ég fékk það staðfest sem ég vissi svo sem áður, að gamli miðbærinn í Hafnarfirði er ósköp fallegur, eða kannski "var". Því að þegar opnaðist fyrir útsýnið niður yfir Höfnina æpti ég ósjálfrátt upp yfir mig. Óli hélt að ég hefði séð bílslys eða eldsvoða eða eitthvað svoleiðis, en það var ekki alveg í þeim flokki, eiginlega "á stærri skala" eins og athafnamenn gætu orðað það. Ég hef nefnilega ekki komið í Fjörðinn síðan þeir byrjuðu á ósköpunum á hafnarbakkanum. Hvaða verktakar hafa sofið hjá hvaða bæjarstjórnarmönnum til að fá að vinna þetta voðaverk? Og eins og í viðlíka (samt varla jafn slæmum) nýlegum dæmum eru þetta fljótbyggð, ljót og örugglega léleg og ila hönnuð hús. Nógu slæmt er gettóið þeirra Hafnfiðinga hjá álverinu, en að planta niður öðru á fallegasta blettinum í bænum - ég held bara að Gunni Birgis hefði ekki einu sinni látið sér detta slíkt í hug - og vílar hann þó fátt fyrir sér í þeim efnum.

Og af því að hér var vikið að byggingar"list" og hér eru byggingarframkvæmdir í aðsigi og mikið búið að pæla í stigum að undanförnu, þá eru hér nokkrar snjallar hugmyndir. Kannski er sá fyrsti snjallastur í einfaldleika sínum.

(Það er verið að leggja drög að þriðja þætti Gamla hússins, býst við að það verði baðherbergið, verið viðbúnar með tissjúið, stelpur!)

Gamla Melahúsið (2)

2008-01-01T17:46:00.000Z

Ég tók svo marga útúrdúra við lýsinguna á húsinu að utan að ég komst ekki til að lýsa gluggunum allan hringinn. En á suðurhliðinni voru sem sé tveir gluggar, annar á herberginu inn af stofunni sem var kallað "suðríherbergi" og hinn var annar partur horngluggans á stofunni, hinn parturinn sneri í vestur. Norðan megin við útidyrnar á vesturhliðinni var glugginn á hinu svefnherberginu, sem var kallað "norðuríherbergi" eða bara norðurí.

Þegar inn kom var gengið inn í ósköp litla forstofu. Þar voru nokkrir fatasnagar á norðurveggnum, suðurveggurinn minnir mig að hafi verið auður. Bert steingólf var á forstofunni og fremur hrjúft, hundleiðinlegt að skúra það. Þarna urðum við að geyma allan okkar útiskófatnað og var því oft þröng á þingi. Þar við bættist að þetta var íbúð hundsins á heimilinu, það var algert slys ef hann fór inn fyrir þröskuldinn. Hundurinn lá þarna á mottu, oftast fléttaðri eða heklaðri úr fataafgöngum. Úr forstofunni var gengið inn á lítinn gang. Til vinstri handar (í norður) voru fyrst dyrnar inn í herbergið norðurí og síðan aðrar inn á baðið. Á þessari hlið var líka lítill innbyggður skápur. Hægra megin voru dyrnar inn í stofuna en úr henni var gengið inn í herbergið suðrí, eins og áður segir. Fyrir enda gangsins voru svo dyrnar inn í eldhúsið en úr því var gengið vinstra megin inn í þvottahúsið en hægra megin inn í búrið.

Byrjum á norðuríherberginu. Þegar ég man fyrst eftir mér sváfum við þar stelpurnar þrjár og pabbi og mamma. Þau sváfu á dívani við vesturvegginn undir glugganum (ofninn var ekki þar heldur á norðurveggnum), þar rétt hjá var rúm Lillu, hvítlakkað barnarúm, og svo sváfum við Ingunn í kojum upp við austurvegginn. Í hverju við sváfum áður en kojurnar komu man ég ekki, ég man hins vegar þegar Guðmundur í Grænumýrartungu, sem smíðaði kojurnar, var að ganga frá þeim á sínum stað. Þær voru ljósgul-lakkaðar og með mjóum sívölum rimlum á hliðunum. Í kojunum sem Jónasarkrakkar fengu um svipað leyti voru flatir rimlar, en annars voru þær mjög svipaðar. Stundum vorum við að líma glansmyndir eða eitthvað svipaðar myndir inn á rúm Lillu og kojurnar. Líklega höfðum við fyrirmyndina frá Lilju, rúm hennar barna var með fallegum blómamyndum, kannski sem völundurinn Sigurður Lýðsson, pabbi hennar, hafði málað. Seinna kom svefnsófi í stofuna og þá sváfu pabbi og mamma þar um tíma ef ég man rétt. Í herberginu suðurí sváfu Himmi og Gústi fyrst þegar ég man eftir.

En snúum okkur aftur að norðuríherberginu. Til viðbótar rúmunum sem þar voru var þar fyrst þegar ég man kommóða. Á henni var útvarpið og ég man vel eftir rödd Axels Thorsteinssonar úr því með Lundúnafréttirnar á morgnana. Mig minnir að á kommóðunni hafi líka verið lampi, gamall aladdín-lampi sem hafði verið breytt í rafmagnslampa. Önnur húsgögn voru ekki þarna, enda herbergið ekki stórt. Enginn fataskápur var þar heldur. Þar sem húsið var svo lítið, við mörg og skápapláss lítið var allt rými nýtt til hins ítrasta, til dæmis voru alls staðar kassar undir rúmum, bæði með dóti sem sjaldan var notað og svo dótakassar okkar krakkanna. Ég man þegar herbergið var málað ljósbleikt og í loftið var sett ljósakróna sem líka var ljósbleik og með mjóum gylltum röndum út við brúnina neðst.

Ætli það hafi ekki verið á árunum 64-65 sem í Hrútafjörðinn kom lunkinn húsgagnasali frá Trésmiðjunni Víði, mig minnir að hann héti Ragnar Laufdal. Hann sannfærði pabba um að allt almennilegt fólk yrði að eiga almennilegt hjónarúm, helst "svefnherbergissett". Pabbi ákvað að gerast djarfur og keypti allan pakkann, rúm, náttborð og snyrtiborð. Settinu var komið fyrir suðrí herbergi og þar með fengum við stelpurnar herbergið norður í til umráða. Himmi var þá nokkurn veginn farinn að heiman og Gústi kominn í Reykjaskóla og því í burtu mestallan veturinn. Þeir hafa þá orðið að sætta sig við svefnsófann sem áfram var í stofunni, og einnig rámar mig í að Gústi hafi stundum sofið inni hjá okkur stelpunum í fríum.

Eins og gefur að skilja var ekki pláss eða efni fyrir mikið skraut eða pjatt í þessu herbergi. Myndirnar sem amma gaf okkur ein jólin voru því kærkomnar, englamyndin mín var hengd fyrir ofan efri kojuna og hundamyndin hennar Ingunnar minnir mig að hafi verið sett á norðurvegginn. Lítill spegill var þarna einhvers staðar. Á herberginu var fyrst blár línóleumdúkur, með texundirlagi. Hann gekk fljótt úr sér og þá lagði Ingólfur Pétursson þar hvítar vínylflísar. Gólfið varð bæði kaldara og skítsælla við þessa aðgerð. Eitthvert óhapp varð til þess að gat kom á austurvegg herbergisins, fyrir ofan neðri kojuna sem Ingunn svaf í. Það var hægt að stinga hendinni þarna inn í og okkur fannst þetta alltaf svolítið dularfullt gat. Það hefur örugglega ekki verið hollt heldur því veggir voru asbestklæddir eins og áður er getið. Ekki man ég eftir að gatinu væri lokað.

Mér finnst að alltaf hafi verið rósóttar gardínur fyrir glugganum, með rykktum kappa fyrir ofan, hvort tveggja þrætt á gorm og strengt milli nagla eða króka yfir glugganum. Í öllum gluggum hússins var í fyrstu einfalt gler og því komu á þennan eins og hina frostrósir á veturna. Það var eitt morgunverkið að "vinda úr gluggunum" þegar rósirnar fóru að leka af.

Þegar kojurnar fóru að verða of litlar fengum við þrjár elstu systurnar svefnbekki sem á daginn voru eins og tveggja manna sófar og stækkaðir fyrir nóttina með púðunum sem mynduðu bakið. Galli var að armarnir sem púðarnir hvíldu á voru heldur veikir og brotnuðu á sumum bekkjunum. Ekki var hirt um að hafa mublumentið í stíl heldur fékk ég rauðan bekk, Ingunn dökkbláan og Lilla fagurbláan (dralonáklæði). Um svipað leyti fengum við tekkkommóðu með sex skúffum sem við skiptum systurlega milli okkar, ég fékk efstu og neðstu og svo koll af kolli eftir aldri og virðingu.

Seinna, þegar við vorum nokkurn veginn farnar að heiman, nema á sumrin, flestar, málaði mamma herbergið og veggfóðraði einn eða tvo veggi. Málningin var appelsínugul og veggfóðrið rauð- og appelsínugulmynstrað. Okkur fannst þetta flott enda skærir litir og veggfóður í tísku þá.

Við gleymum því örugglega aldrei "stóru krakkarnir" þegar við komum heim í frí og bíllinn ók heim tröðina að þá sást yfirleitt eitthvað hvítt hreyfast ótt og títt upp og niður í glugganum norður í. Þetta var kollurinn á henni Diddu litlu systur. Hún hafði klifrað upp á svefnbekkinn undir glugganum og hoppaði nú upp og niður í æsingi þegar hún sá bílinn koma. Og svo urðu fagnaðarfundir!

Þáttur úr búningasögu Hrútafjarðar (aðallega kvenbúninga) á tímabilinu u.þ.b. 1950-1980; með aðferð einsögunnar

2007-12-18T08:52:00.000Z

Nú ætla ég að bæta hinum fjölmörgu og áköfu lesendum mínum upp vanræksluna að undanförnu með dágóðum skammti sem ég fann á gömlum geisladiski við tiltekt á kontórnum í gærkvöldi. Efnið ber þröngu áhugasviðinu (fagurt) vitni og er því eiginlega aðeins við hæfi harðasta kjarna lesendahópsins. Ekki væri verra að fá athugasemdir frá þessum lesendum og það sem sannara reynist ef eitthvað "es missagt" í fræðum þessum.

Hefst þá pistillinn:

Klæðatal Þóru Ágústsdóttur

Þetta eru drög að skrá um þau föt, aðallega kjóla, sem Þóra Ágústsdóttir hefur saumað á lífsleiðinni.

1. Matrósaföt á synina.
2. Útigalli, dökkrauðbrúnn, líklega á Gústa. Ótal buxur o. fl. á strákana sem ég man ekki.
3. Fyrsti kjóllinn sem ég man eftir er hvítur, fisléttur og þunnur nælonkjóll með örlitlum flauelsdoppum og ótal pífum. Alveg draumur. Líklega saumaður ‘56-57.
4. Þarna er gat í minninu. Ég set næst doppótta, rifflaða flauelskjóla, við Ingunn fengum held ég bláa með dökkbláum doppum og Lilla rauðan með bleikum doppum (ef hún var ekki of lítil þá). (Jónasarstelpur áttu svipaða.)
5. Það sópaði að okkur á jólaballinu í þessum: ljósbláum ermalausum nælonkjólum með appelsínugulum (og bleikum) flauelsrósum. Kjólarnir voru með þremur pilsum og við fengum allar eins. Tölurnar voru sérkapítuli, úr gleri, eins og demantar.
6. Einhvern tíma komst eins konar damask í tísku. Þá fengum við gula kjóla, stutterma, með hvítum? krögum og böndum aftur fyrir í slaufu. Mjög klæðilegir.
7. Svo voru það bómullarkjólar, ermalausir með síðri blússu, ljósblá- og appelsínugulköflóttir.
8. Vorið sem ég var hjá ömmu (þegar ég varð átta ára) kom mamma með mikla nýjung í sveitina: evergleisið. Ég áttaði mig nýlega á því að það þýðir ‘eilífur gljái’. Þeir kjólar voru ermalausir, með rykktu pilsi, og efnið: hvítt í grunninn með raunsæislegum bleikum rósum. Bleikur mynsturbekkur á jöðrunum sem kom neðst á pilsunum og gaf þeim skemmtilegan svip. (Everglays var hamrað svo að í það kom upphleypt mynstur.) Ég man ekki hvort þetta voru jólakjólar eða ‘auka’, en set þá alltént í samband við sólskin og sumar.
9. Ef ég man rétt var Lilla í bleikum, þunnum nælonkjól þegar hún var skírð tveggja ára við fermingu Himma (og sagði nei).
10. Gústi var fermdur 1964. Þá var aldeilis ráðist í stórvirki. Dragtir á dömurnar. Úr grá- og grænköflóttu ullarefni (frá Sigurði Davíðssyni?) Pilsin voru með lokufellingum, jakkarnir með vasalokum ef ég man rétt. Svo voru saumaðar blúndu-pífublússur við, hvítar.
11. Árið eftir, Þegar Elsa var fermd og pabbi varð fertugur, fengum við nýjar nælonblússur við, hvítar með grænum doppum. Skjóllitlar en snotrar flíkur. Ég man að mömmu brá illilega þegar hún sá að hún hefði gleymt að sauma eina ermina fasta, einhver okkar hafði verið með hana þrædda alla veisluna.
12. Upp úr þessu hætta flíkurnar að verða eins á allar. Nú komust beinu kjólarnir í tísku og krymplínið og díólínið. Fyrir ein jólin fékk ég gulan díólínkjól ermalausan, rykktan undir berustykki og bundinn í hálsmálið að aftan. Ég taldi mér trú um að mér færi ekki vel gult og var því aldrei alveg sátt við kjólinn.
13. Fyrir einhver jólin fékk ég köflóttan kjól úr efni sem minnti á hör, í gráu og pastellitum. Einfaldur í sniði með stuttum ermum.
14. Fyrsti jólakjóll Diddu var gulur (sjö mánaða). Þegar hún var skírð og fór í brúðkaup Himma og Siggu var hún í yndislegum hvítum nælonkjól (örlítið hrufótt, matt efni) með pífu neðan á.
15. Ég fer allt of fljótt yfir sögu því nú er komið að fermingu minni. (Þá um vorið héldu afi og amma líka upp á gullbrúðkaup sitt með ógleymanlegum hætti.) Ég var send suður og saman keyptum við Sigga fagurblátt efni í kjól á mig, langerma með hringskornu pilsi. Í kjól á Diddu var keypt ljósgrænt glansandi efni sem varð að undurfallegum kjól með púffermum og blúndum á kraga og ermum og niður eftir blússunni. Efni okkar Sigríðar var sniðið en þótti eitthvað linkulegt. Elladís kom til skrafs og ráðagerða. Ég man að borinn var eldspýta að þráðum úr efninu. Og niðurstaðan: það var ekki gervi, það brann en bráðnaði ekki. Þá fermdust allar stúlkur í kjólum sem gátu bráðnað svo annað efni var keypt og saumaður í snatri fermingarkjóllinn (sem gat bráðnað): túrkisblár með blúndukraga, síðri blússu og lokufellingum. Hinn kjóllinn var líka saumaður og honum skartaði ég í gullbrúðkaupinu. Með löngum ermum með mjög breiðum líningum hnepptum og hringskornu pilsi. (Fallegri en fermingarkjóllinn.) Ingunn fékk svipaðan í sniðinu, fagurbleikan, breið líning, hneppt í mittið og púffermar. (Um þetta leyti köflóttar mjaðmabuxur.)
16. Þegar ég byrjaði í Reykjaskóla hafði ég með í farangrinum tvennar buxur og eitt vesti sem mamma hafði saumað. Fyrir árshátíðina fékk ég svo rautt buxnadress, svo vel lukkað að aðalfegurðardís skólans fékk það lánað hjá mér þegar efsti bekkurinn fékk að fara á ball á Blönduósi eða einhvers staðar þar. Það var mikill heiður.
17. Ingunn byrjaði árið eftir í Reykjaskóla. Þá komum við systur vopnaðar köflóttum buxum (ég brúnköflóttum, Ingunn svörtum og hvítum og peysum í stíl sem mamma prjónaði. Þá um veturinn fengum við rósótta síða kjóla, ég grænrósóttan, Ingunn blá. Púffermar, langar. Þetta voru 1. des eða árshátíðarkjólar.
18. Um vorið fermdist Ingunn í fjólubláum kjól með litlum rósum. Ansi laglegum. Það vor hófst, minnir mig, stuttbuxnatískan og voru þá saumaðar slíkar á okkur systur og blússur í stíl - ég get ekki með nokkru móti munað litinn á mínum - vil sjálfsagt gleyma því, en stígvélunum gleymi ég ekki. hvítum gervileður-, uppreimuðum, óþægilegum. Það verður að játast að þetta var ekki mjög klæðilegt, þótt saumaskapurinn væri góður eins og venjulega. Þetta vor fengum við systur kápur sem mamma saumaði, ég hvít og brúnmynstraða, Ingunn hvít og blá-?
19. 15 ára fór ég að vinna í sjoppunni í Brú og saumaði mamma af því tilefni tvo sloppa, annan gulgrænan, hinn bláan. Mér fannst ég rosafín í þessu og oft vandi að velja á morgnana.
20. Lilla fermdist í vönduðum, tvílitum krymplínkjól. Birna í svipuðum.
21. Í landsprófi? eða fyrsta bekk menntó? svart sítt pils (eins og allir voru í) sem rauð (keypt) blússa var höfð við.
22. Einn veturinn í menntaskólanum fékk ég síðan bláan kjól með löngum ermum.
23. Didda var fermd í bleikfjólubláu tvískiptu dressi, óhemju saumaskapur á, yfirdekktar tölur. Efnið glansandi.
24. Stúdentsdress Diddu sömuleiðis saumað, minnir mig, tvískipt grá-svartmynstrað.
25. Hér er loks samtíningur hversdags- og sunnudagsflíka: Rauðköflótt fellt pils, skokkur úr eins efni og kjóll sem mamma saumaði sér, grásvart hamrað glansandi efni og leggingar til skrauts. Í barnaskóla: köflóttir skokkar með lokufellingum og síðri blússu (Jónasarstelpur fengu svipaða). Rauð pífublúsa eða -blússur. Rykkt sumarpils úr skræpóttum efnum, svampskjört. Buxur voru stöðugt saumaðar alla okkar æsku, ég minnist svartra með köflóttum uppábrotum sem ég fór í nýjum í réttir. Diddu minnist ég í skemmtilegum grænum smekkbuxum með applíkeraðri rauðri dýramynd á. Ótal náttföt, hlýleg flónels. Bleikan náttkjól fékk ég einhvern tíma. Og svo voru öll sængurföt að sjálfsögðu saumuð heima.
26. Kjólar frúarinnar sjálfrar: Svart og hvítt hamrað efni (man ekki kjólinn en afgangana). Rósóttur greiðslusloppur. Svargrár glansandi kjóll (sbr. skokk sem áður var getið.). Yrjóttur ullarkjóll, stutt bönd hnýtt að framan, hálfermar. Ljósgræn ullardragt með hvítum yrjum (mér fannst það alltaf vera kókosmjöl). Svartur kjóll með glansþráðum í mynstri og bólerójakki yfir. Gulbrúnn krymplínkjóll, ermalaus. Gulur krymplínkjóll, upphleypt mynstur. Svart og hvít smáköflótt dragt (f. fermingu Himma?). Kjóll úr vönduðu svörtu efni með bláum doppum/rósum, jakki yfir. (Hafði verið dálítið lengi á Borðeyri og ég óttaðist mjög að efnið væri ekki nógu nýtískulegt, þegar pabbi gaf það í jólagjöf.) Ótal sirskjólar til að vera í hversdags og sloppar og svuntur, og óléttuföt, t.d. gulbrún- og svartröndótt dragt þegar Didda var leiðinni. Sjálfsagt má heilmiklu bæta við hér.

Af þessu má sjá að konan hefur sjaldan setið iðjulaus um dagana. Sumum hefði þetta eitt verið ærið æviverk en meðfram þessu var prjónað (efni í aðra skrá), þrifið, bakað, huggað, mjólkað og öðru því sinnt sem sinna þarf á stóru heimili. Í rauninni óskiljanleg afköst. Gleymum því ekki að framan af var allt saumað á forna handsnúna saumavél og allir saumar varpaðir í höndum. Enda fékk hún eins og rakettu í rassinn þegar pabbi færði henni ein jólin saumavél (úr Hagkaup) sem gat sikksakkað.

Amma Elísabet

2007-11-23T15:45:00.000Z

Í dag eru liðin 110 ár síðan amma Elísabet, eða amma í Reykjavík eins og við kölluðum hana oft, fæddist svo mér fannst við hæfi að minnast hennar með nokkrum orðum. Ég tek fram að þetta er mestan part persónulegar minningar mínar um hana; ekki eiginleg minningargrein.

Amma var lítil vexti, dálítið þybbin og varð snemma nokkurn veginn hvíthærð. Mér fannst þetta fallegt hár þegar ég var barn því hún var alltaf með permanent og hirti það vel svo að það minnti á englahárið sem stundum var haft á jólatrénu.

Ég man lítið sem ekkert eftir ömmu fyrr en hún er flutt suður, ætli það hafi ekki verið 57-58? En hún kom oft norður og stundum var hún hjá okkur þegar fæddust börn eða einhver þurfti á spítala. Líklega hef ég verið sex ára þegar hún var hjá okkur meðan mamma var á spítala fyrir sunnan. Ég var voða hrifin af að hafa hana og snerist stöðugt í kringum hana, svo hjálpleg og viljug að hún hafði varla kynnst öðru eins. Næstu jól fékk ég sérstakt jólakort, alveg ein, þar sem hún hrósaði mér fyrir dugnaðinn. Ekki spillti það fyrir hvað kortið var fallegt og nýstárlegt; undursamlegir englar svífandi um svartan stjörnugeim og fullt af gylltum stjörnum og geislabaugum. Mörg ár á eftir var ég svag fyrir skrautlegum myndum með svörtum bakgrunni - og er kannski enn.

Það hefur ekki verið neitt smáátak fyrir ömmu að rífa sig upp úr Hrútafirðinum rúmlega fimmtug, nokkrum árum eftir að afi dó. Hún átti systur í Vestmannaeyjum og fór þangað og vann á vertíð, hversu oft eða lengi veit ég ekki. Frá Melum hefur amma sjálfsagt farið með tvær hendur tómar - jafnvel í skuld - ég veit það ekki. En henni tókst að kaupa sér pínulitla íbúð í Norðurmýri, sem verður að teljast töluvert afrek því ekki vann hún fyrir háum launum. Í Reykjavík vann hún ýmis störf en það sem ég man best eftir er þegar hún var "kaffikona" í Iðnó. Þau sambönd notaði hún til að fara frítt í leikhúsið og það var einmitt í boði hennar sem ég fór í fyrsta sinn í alvöruleikhús fyrir sunnan - á það ómerkilega stykki Indíánaleik - og ég man alltaf hvað við vorum hrifnar af Guðrúnu Ásmunds og kjólnum sem hún var í - grænum silkikjól með bleikrauðum pallíettuborðum. Pallíettur voru einmitt að komast í móð þá, það vissum við báðar! Seinna vann hún við skúringar í Gimli í Lækjargötu, held að þar hafi verið ferðaskrifstofa. Fljótlega upp úr sjötugu hætti hún að vinna og það reyndist henni ekki hollt. Hún einangraðist og þráhyggjuhugmyndir sóttu á hana og gerðu henni og fleirum oft lífið leitt. En alltaf tók hún vel á móti gestum og var ósköp góð við okkur krakkana.

Eitt skemmtilegasta persónueinkenni ömmu var hvað hún var skrautgjörn og "pjöttuð" eins og hún kallaði það - hún taldi það kost á fólki að vera "pjattað" og talaði t.d. með velþóknun um "pjattið" í eldri bróður mínum. Ég get í snatri rifjað upp nokkra kjóla sem amma átti og vitna vel um þennan tendens: fjólublár tvískiptur sem hún skartaði þegar hún varð sjötug - fór vel við silfurhvítt hárið. Grænn sumarkjóll með stórum rauðum rósum (sumum fannst þetta dálítið djarft en við stelpurnar vorum hrifnar) og loks glansandi rauðfjólublár kjóll með frekar smágerðu gráu og svörtu mynstri. Mamma hefur oft rifjað það upp að þegar til stóð að sauma á hana kjól (hún var lítið fyrir hannyrðir sjálf) vildi hún ekki líta á frúarkjóla í "móðinsblöðunum", bara kjóla á ungar konur.

Annar áberandi eiginleiki ömmu, kannski skyldur pjattinu, var hvað hún var fundvís á gjafir. Man einhver eftir "stykkjaprjónuðu peysunum" sem hún gaf okkur stelpunum? Ég fékk græna, drapplita og rauða, Elsa og Ína minnir mig að fengju svarta og túrkisbláa og svarta og appelsínugula. Mér fannst þetta æðislegar flíkur. Eða þegar Bítlaæðið var að byrja. Hver kom þá að sunnan í sumarfrí með bítlagítarahálsmen handa öllu liðinu? Auðvitað amma! Eina gjöfin sem ég á enn frá henni er lítil mynd af konu sem situr við rúm hjá sofandi barni og engill svífur yfir, fékk hana í jólagjöf sem stelpa. Ég man enn hvað mér fannst þetta dásamleg mynd og gaman að setja hana fyrir ofan kojuna mína. Nú hangir hún inni í herbergi Steinu.

Amma vissi líka vel hvað sveitafólkið kunni að meta matarkyns. Þess vegna kom hún alltaf með stóran kassa fullan af bakarísbrauði þegar hún kom í sumarfrí (það var stutt fyrir hana í mjólkurbúðina á Gunnarsbraut). Þetta voru smjörkökur, snúðar, vínarbrauð og ég veit ekki hvað, margra daga veisla!

Þetta læt ég duga um ömmu - að minnsta kosti í bili - en það væri gaman að fá athugasemdir sem gætu kveikt fleiri minningar - því amma var frábær!

Gamla Melahúsið (1)

2007-11-19T20:10:00.000Z

Þetta var lítið hús með valmaþaki, byggt úr asbesti sem þá var álitið kraftaverkaefni, fékkst í stórum flekum og brann ekki. Ég held að foreldrar mínir hafi flutt inn í það árið 1952. Sjálfsagt hefur það verið málað fljótlega eftir að það var byggt, en lögin hafa hvorki verið þykk né mörg því þegar ég man fyrst eftir mér er liturinn ansi mikið farinn að veðrast. Löngu seinna var það málað dökkgult.

Gengið var inn að vestan. Stétt var frá norðvesturhorninu og svo tvær tröppur upp að útidyrunum sem voru nokkurn veginn á miðri vesturhliðinni. Stéttin var dálítið sprungin en að öðru leyti þokkalega slétt. Það sama var ekki sagt um tröppurnar framan við útidyrnar. Þar var steypan ansi hrjúf því hún hafði frosið þegar tröppurnar voru steyptar og ysta lagið kvarnast burt. Það var því enginn hornréttur kantur á þrepunum, heldur frekar rúnnaður en um leið mjög úfinn eins og áður sagði. Svolítið skot var við útidyrnar vegna þess að suðvesturhluti hússins, þar sem stofan var, gekk lengra í vestur. Þar stóð gjarnan mjólkurbrúsi; á haustin man ég þar eftir fullum brúsa af sýru sem beið eftir að komast á slátrið. Okkur þótti óskaplega gott að fara og fá okkur af sýrunni eftir næturfrost enda ekki á hverjum degi sem við fengum svaladrykk með klaka.

Fyrir neðan stéttina, vestan og norðan megin, vildi myndast pollur og svað í rigningum. Einstöku sinnum var möl borin þar ofan í en ekki nándarnærri nógu oft að mati mömmu. Það vildi dragast eins og ýmis önnur karlmannsverk heima við.

Á norðurveggnum var einn gluggi, lítill og hátt uppi. Hann tiheyrði baðinu. Upphaflega áttu að vera bakdyr þarna þar sem væri gengið inn í þvottahúsið en af einhverjum ástæðum hafði því opi verið lokað með asbestfleka og neglt fyrir. Þegar svo olíukynding kom í húsið var endanlega girt fyrir þessa út- og inngönguleið því olíutanknum var komið fyrir á einhvers konar palli, hrófatildri sem minnti á vinnupall, hátt upp við vegginn þar sem téðar dyr áttu að vera. Ég veit ekki hvers vegna þessu var komið svona fyrir, kannski svo að olían rynni betur inn í húsið, kannski til að þurfa ekki að kaupa dælu. En aldrei var neitt gert í að breyta þessu fyrirkomulagi þó að mamma kvartaði oft sáran yfir því að hafa ekki bakdyr en þurfa að búa við umferð skítugra karla, krakka og mjólkuríláta inn um forstofuna, eftir ganginum, gegnum eldhúsið og þaðan inn í þvottahús.

Dálítið fyrir norðan húsið var steinn þar sem var barinn harðfiskur - samt held ég að ekki sé hægt að kalla hann fiskastein eins og voru í gamla daga - til þess var hann of venjulegur.

Á austurhliðinni voru þrír gluggar. Nyrst var þvottahúsglugginn, þá kom eldhúsglugginn og loks var svo lítill gluggi á búrinu austast, sömu stærðar og í sömu hæð og á baðinu. Þvottasnúrurnar voru á grasbalanum fyrir austan húsið. Við austurhliðina hafði gömul hálfbrotin asbestplata verið reist upp við vegginn. Bak við plötuna var stundum skotið ýmsu dóti, áhöldum og málningardósum ef ég man rétt. Kannski var þar líka geymdur matur stundum en annars var matur aðallega geymdur norðan við húsið. Ísskápur kom ekki fyrr en um 1970 ef ég man rétt.

Sunnan við húsið var svo garðurinn hennar mömmu. Hann var girtur með hænsnaneti og girðingin fór fljótt að ganga úr sér, enda var viðhald hennar ekki forgangsverkefni hjá karli föður mínum. Göt vildu koma á netið og þá voru hænurnar skæðar með að smeygja sér inn. Ég man t.d. að Surtla (sem ég átti) gerði þarna mikinn usla, aðallega þó vegna þess að ég vildi ekki reka hana burt af því að ég átti hana. Ég fékk auðvitað miklar skammir fyrir.

Í garðinum var svolítið rifs að austan, sem alltaf var undirlagt af lús, og uppskera grátlega lítil. Svolitlar birkihríslur og líklega ein ösp voru að sunnan. Grasbletti man ég eftir í miðjunni. Þarna voru nokkrir fjölæringar, eins og garðabrúða, venusvagn og rannfang. Ég man líka eftir stjúpum og morgunfrúm sem mamma hefur sjálfsagt sáð til sjálf. Einhvern tíma fékk ég að hafa þarna lítið beð út af fyrir mig en man ekki hvað var í því.

Að lokum gafst mamma upp á garðinum, nokkru áður en nýja húsið var byggt minnir mig, enda var hún þá farin að vinna heilmikið utan heimilis og alltaf sama tregðan með girðingarviðhaldið. Merkilegt má samt heita að hún skuli ekki bara hafa ráðist í að girða sjálf. Ég er samt viss um að garðurinn veitti henni margar ánægjustundir; hún var þarna oft langt fram á nótt þegar vel viðraði.

Eigum við svo að fara inn eftir ca. mánuð?

Eftir helgarreisu til Kaupmannahafnar

2007-10-22T22:07:00.000Z

Þetta er nú orðið dálítið langt ... sagði Þórbergsfraukan ef ég man rétt. Það er líka orðið dálítið langt hléið á þessari síðu, sem skýrist af miklum önnum en einnig helgarfríi í Kaupmannahöfn. Þangað brugðum við okkur á fimmtudaginn, hele familien, og komum aftur í gærkvöldi. Þetta var afskaplega hyggelig og dejlig ferð og nokkuð týpísk trúi ég, rambað um strikið þar sem dæturnar slepptu sér í H & M og fleiri slíkum búðum, og svolítið kíktum við hjónin líka í búðirnar og við borðuðum mikinn og góðan mat, fórum líka á Believe it or not safnið þar sem H.C. Andwersen var innifalinn, og í Tívolí.

Þar sem ég er nú ekki daglegur gestur í útlöndum, eða þannig, var ýmislegt sem vakti athygli mína, en þotuliðið er kannski hætt að taka eftir.

Það er til dæmis þessi rafmagnsgræju- og diskabúð Fona á Strikinu sem er svona yndislega troðfull af bæði CD-um og DVD-um - miklu ódýrari en hér. Þær fáu plötubúðir sem enn tóra hér minna helst á nútímagallerí eða rándýrar tískuverslanir, slíkur er tómleikinn í hillunum. Líklegasta skýringin er þó sú að þetta séu deyjandi verslanir, flestir stela bara múskinni eða myndunum af Netinu, og þeir sem ekki gera það kaupa diska þegar þeir fara til útlanda því ekkert fæst hér.

Og svo þetta yfirgengilega heimskulega vopna- og vökvaeftirlit! Maður er gegnumlýstur og þuklaður fram og aftur á leið inn í vélina en hvað með salina fyrir framan, þar sem maður tékkar inn? Af hverju er ekki sama varúðin þar?

Hótelið okkar var svona miðlungshótel og í frekar vafasömu hverfi, rétt hjá Járnbrautarstöðinni og þeirri frægu Istedgade. Það voru tveir dáldið skuggalegir (sýndist manni) klúbbar skáhallt á móti og við höldum jafnvel að við höfum séð eina til tvær portkonur. Samt urðum við aldrei vör við hávaða, og vorum þó þarna um helgi.

Á veitingastaðnum sem við fórum á í Tívolí var næstum eintómt gamalt fólk. Skýringin teljum við að sé sú að það er svo dýrt að fara í Tívolí að fólk undir eftirlaunaaldri fer þangað með nesti, en ellismellirnir fá líklega frítt inn, og í strætó, og þá finnst þeim þeir hafa grætt svo mikið að þeir splæsa á sig mat á rándýrum stað.

Hvernig ætli það sé annars, ætli Baugur eigi ekki Tívolí? Ef svo er finnst mér að vér Íslendingar ættum að fá frítt inn, og líka í tækin.

Svið (ekki ætlað fólki á jurtafæði eða nútímateprum sem skammast sín fyrir íslenskan mat að fornu)

2007-09-29T10:49:00.000Z

Fyrir nokkrum árum, þegar Siggi og Lilja bjuggu enn á Melum, skruppum við norður um helgi að haustlagi. Veðrið var óskaplega gott á laugardagskvöldið svo við löbbuðum út með stelpurnar og ég notaði tækifærið til að benda á merkilega staði, svo sem haughúsþakið sem var rennibrautin okkar, Bænhústóttina, þar sem þeir sem nenntu stunduðu horna- og leggjabúskap, lansalinginn þar sem við Krummi hentum niður lýsisflöskunum, fjóshlöðuna þar sem ég handleggsbrotnaði og fleira. Þar sem við vorum þarna á stjákli heyrði ég allt í einu hvin og svo fann ég kunnuglegan ilm í loftinu. Ég var svolitla stund að átta mig en þetta fór ekki milli mála; hér var einhver að svíða. Við gengum á lyktina og hljóðið og þá stóð Lilja þarna með ótal hausa á bárujárnsplötum og mundaði gastækið af mikilli fimi. Hún bauð okkur svo í sviðaveislu daginn eftir.

Ég man þegar mamma var að svíða í gamla daga, sérstaklega kindalappir. Mig minnir að hún hafi oftast verið við þessa iðju við stöku húsin, gömlu fjárhúsin sem nú eru löngu horfin og okkur þóttu alltaf svolítið skuggaleg, jafnvel um hásumar. Ég held að Þóra frænka hafi helst ekki viljað ganga þar fram hjá opnum dyrum, en hún var líka einstaklega viðkvæm, kitlaði til dæmis heil ósköp án þess að komið væri við hana - en það er nú önnur saga. Jæja, mamma fór alltaf í verstu ræfla sem hún gat fundið þegar hún ætlaði að svíða, t.d. aflóga vinnugalla, setti á sig vinnuvettlinga o.s.frv. og varð mjög vígaleg. Ég þykist muna að hún hafi í fyrstu sviðið á hlóðum, þá líklega með kolum eins og voru notuð í gömlu eldavélina. Áhrifamest var auðvitað þegar hún glóhitaði teina (líklega steypustyrktarjárn) og sveið með þeim vel og vandlega milli klaufanna. Þá gaus upp mikill reykur sem fylgdi megn (og góð) lykt. Sjálfum klaufunum fletti hún af þegar löppin var fullsviðin.

Þegar sviðamennskan var búin var soðinn fullur pottur af löppum og krökkunum sem vildu af hinum bæjunum var yfirleitt boðið - að minnsta kosti ef þetta var fyrsta soðning þetta haustið. Það var gaman að borða lappir en ekki gat maður nú borðað mikið af þeim, fitan og "límið" fullmikið til þess. Þegar hins vegar lappirnar voru orðnar að súru fótasultunni hennar mömmu var þetta með betri mat sem maður smakkaði (hefur verið lýst í fyrri bloggfærslu).

Í haust fylltist ég sviðaþrá sem loks fékk útrás í gærkvöldi. Þetta var gamalkunnug reynsla: óskaplega gott smakkið upp úr pottinum þegar þau voru að verða tilbúin, tungan frábær, hitt kjötið af neðri kjálkanum ágætt en flökurleiki fór að gera vart við sig þegar ég gerði atlögu að hnakkaspikinu. Svo að þetta yrði fullkomin hausthátíð í gamla stílnum hafði ég sagósætsúpu með sveskjum og rúsínum í eftirrétt. Hún var að sjálfsögðu gerð úr krækiberjasaft úr berjum frá Melum. Mjög góð, með miklum rjóma. Það skal tekið fram að við hjónin komumst ágætlega frá þessari máltíð, eldri heimasætan dró sig í hlé og sagðist ekki vera svöng, en sú yngri tók nokkuð hraustlega til matar síns.

Veit einhver hvar hægt er að fá sviðalappir nú til dags?

Ristruflanir í Kópavogi

2007-09-26T11:46:00.001Z

Þið kannist flest við þá kenningu að þá áráttu manna (=karla) að vilja reisa sem hæsta turna megi rekja til vandræða í kynlífinu. Sá vandi hlýtur að vera mjög djúpstæður hjá þeim sem ráða í Kópavogi, bæði í ljósi undanfarinna 10-15 ára og framtíðarplananna sem voru kynnt á forsíðu Blaðsins í morgun.

Þetta rifjar líka upp fyrir mér viðtal sem ég heyrði um daginn í útvarpinu við stjórnarmann í Torfusamtökunum (sonur Megasar), svona ljómandi rökfastan og málefnalegan ungan mann, sem benti ósköp hógvær á það að mörg þessi gömlu hús sem er verið að rífa sem óðast eru í raun vel byggð og samkvæmt aldagömlum og þrautreyndum hefðum en nýju húsin eru flest hroðvirknislega og illa byggð, illa teiknuð og illa úthugsuð í alla staði - ekki glæsilegur nútímaarkitektúr eins og reynt er að telja okkur trú um.

Þrettán ára snót, bleikar rósir og fleira

2007-09-21T18:02:00.000Z

Yngri heimasætan er þrettán ára í dag. Það verður settleg afmælisveisla klukkan sjö með sex til borðs (fimm vinkonur boðnar). Við erum búnar að dúka með gegnsæja blúndudúknum og bleiku undirlagi, sparidesertdiskunum og servíéttum með bleiku bóndarósamynstri. Á miðju borði er diskur á fæti með bleiku kerti í miðjunni og fínlegar bleikar rósir í kring. Á skenknum eru sams konar rósir í fínlegum kristalvasa. Það skal viðurkennt að ég ber meginábyrgðina á þessu bleika þema. Mikið er ég fegin að mér skuli þykja bleikur litur fallegur - svona eins og litla stúlkan yndislega í myndinni Meet me in Saint Louis sem sagði eitthvað á þessa leið: "Mikið er ég fegin að ég skuli einmitt hafa fæðst í uppáhaldsborginni minni." Þetta sítat hefur reyndar komið ótal sinnum upp í hugann þegar ég hef heyrt til fyrrverandi landbúnaðarráðherra - er einhver hissa?

Vel á minnst, hver er annars landbúnaðarráðherra núna?

Bleik borðskreyting er afskaplega góð þerapía þegar maður er gjörsamlega búinn á því eftir langa bókargjörgæslutörn.

Kostir fjarnámsins

2007-09-19T19:13:00.001Z

Ég get ekki stillt mig um að stela eftirfarandi klausu sem skemmtilegasta konan í Norðurmýrinni stal (orðrétt) af Barnalandi:

Læknanám
veit einhver hvað það tekur langan tíma að læra að verða læknir:) s.s mörg ár og hvernig ber maður sig eftir því í hvaðaskóla og svo framvegis?mér langar svo að fara í læknanám:) langar að far í fjarnám ef það er hægt:)

Didda systir ætti kannski að fara að endurskoða val sitt á fjarnámi...

Helgi fyrir norðan

2007-09-10T10:16:00.000Z

Við skruppum norður að Melum á föstudaginn. Þetta var ósköp notaleg helgi og byrjaði sannarlega vel, við renndum í hlað rúmlega sex, svo það var góður tími til að elda föstudagskjúklingana (sá fugl hefur verið fastur á föstudagsmatseðli okkar hér á Kvisthaganun ansi lengi). Eins og allir vita á lífið í sumarbústaðnum (og tjaldinu/fellihýsinu/ hjólhýsinu/húsbílnum) að vera sem líkast því sem það er heima hjá manni, og þar passaði kjúklingurinn sannarlega vel. Það var gott að koma norður og ekki sakaði að veðrið batnaði eftir því sem nálgaðist heimahagana. Birtan og skýjaspilið yfir Holtavörðuheiðinni var stórbrotið, maður sá hvernig skýin ruddust yfir fjöllin og mýrarnar úr vesturátt en svo var allt bjart í austri og norðri. Gróður á heiðinni er orðinn svolítið haustlegur en maður hefur líka á tilfinningunni að sumarið hafi verið ósköp gott við hann.

Á laugardagsmorguninn var hlaupið sem snöggvast út að Fögrubrekku, ekki lengra af því að ég vildi koma snemma í réttirnar. Það var hálfgerður misskilningur því þessir fáu kallar sem enn fá sér í tána í réttunum voru ekki byrjaðir; mér er til dæmis til efs að Keli Sakk hafi verið búinn að bragða dropa, og því lítil "réttastemmning". Hrútatungurétt er orðin svolítið eins og margfalt ættarmót Staðhreppinga. Við trufluðum þau mót ekki mikið, enda stúlkurnar óþolinmóðar og vildu komast í sund. Meðan liðið var í sundi brá ég mér á berjamó upp með Ormsá. Það var heilög stund í frábæru veðri. Ég fór bara í Kambablettina en tíndi samt fulla málningarfötu (8 eða kannski 10 l?) af krækiberjum. Auðvitað horfði ég löngunaraugum upp í Kamba af brúninni en tíminn var heldur naumur og fatan farin að þyngjast svo ég hélt af stað niður og fór með fram Kambalæknum sem nú var bara orðinn dálítið vatnsfall, annað en í sumar! Og fallegt var við lækinn eins og alltaf.

Garðurinn við húsið er ljómandi fallegur, bletturinn á kafi í grasi svo Óli sló hann (að ráði Daníels bústaðareiganda á Melum) og sumarblómin enn í fullum skrúða. Trjágróðurinn skartaði líka sínu fegursta eftir fína snyrtingu Sigurgeirs í sumar. Salat og kál var notað óspart bæði kvöldin og sást varla högg á vatni (eða káli).

Hátíðarkvöldverðurinn varð enn hátíðlegri með kerta/blómabakka sem kom um daginn að vestan og var skreyttur með túrkisbláum kertum og fjólum utan af palli.

Það var ekki að undra að okkur þætti erfitt að slíta okkur burt af staðnum um kaffileytið í gær í suðvestanblæ og svipaðri töfrabirtu og þegar við komum á föstudagskvöldið.

Þetta þokast

2007-09-04T20:41:00.000Z

Stundum finnst mér fólk vera svolítið óþolinmótt og svartsýnt á jafnréttið. Þá rifja ég ýmislegt upp í huganum (eða jafnvel upphátt ef einhver er til að hlusta):

Mamma átti ekki peningaveski þegar ég var krakki.
Við fengum mjög sjaldan egg þegar ég var krakki því peningarnir fyrir eggin sem hún seldi úr þessu fáu hænum voru einu sjálfstæðu tekjurnar hennar mömmu.
Það þótti mikið undur, ef ekki argasta óréttlæti, þegar Elladís á Melum fór að vinna í sláturhúsinu á Borðeyri og það á karlmannskaupi (=sama og karlarnir).
Ég lærði aldrei smíðar.
Kennari sem ég var með í Reykjaskóla hélt því fram að tíðablóð væri alls ekki blóð heldur eitthvað allt annað og ófínna.
Þessi sami kennari fullyrti að einn maður gæti fræðilega ekki nauðgað einni konu.
Í Menntaskólanum á Laugarvatni borguðu stelpur minna í mötuneytið en strákar. (Býst við að svo sé ekki lengur en það er nú hálfgerð afturför.)
Alla þessa einu meðgöngu mömmu sem ég man eftir (þá var ég á ellefta ári) minntist hún ekki á það einu orði að hún ætti von á barni.
Við stelpurnar vöskuðum upp. Gústi bróðir "hjálpaði" einu sinni til með því að "herma eftir uppþvottavél" en þá var hann nýkominn af sundnámskeiði í Reykjaskóla og hafði séð slíka vél þar.
Ég lærði hvorki á dráttarvél né jeppa þótt ég væri alin upp í sveit.

Hrakningar og heiðavegir...

2007-08-31T10:30:00.000Z

heitir ritsafn sem ég hef að vísu aldrei lesið, en titillinn, sem mig minnti reyndar að væri Hrakningar á heiðavegum og hefði átt aðeins betur við þessa færslu, kom upp í hugann eftir hrakninga mína um heiðavegi í nágrenni Reykjavíkur í gær.

Ég á ekki mjög langan bílstjóraferil að baki og undanfarin ár hef ég ekki þurft að nota bíl neitt óhóflega mikið því ég vinn heima hjá mér. Þess vegna finn ég stundum fyrir dálitlum ugg í brjósti þegar ég þarf að hætta mér út í alvöruumferðina hér í Reykjavík, ég tala ekki um "og nágrenni". En í gær brá ég mér sem sé í Smárabíó með yngri dótturinni og vinkonu hennar. Við höfðum fengið ókeypis miða frá Glitni og og okkur fannst líka sniðugt að fá okkur að borða fyrir sýninguna. Maturinn og bíóið var allt í lagi, þó að mér fyndist reyndar Smáralind voða stór og ókunnugleg, enda hef ég ekki komið þangað í marga mánuði, jafnvel ár.

Það var komið myrkur og þokusúld þegar bíóið var búið. Þá upphófust hrakningarnir. Fyrst varð mér það á að taka vitlausa beygju svo að ég stefndi upp til heiða en ekki í átt til Reykjavíkur mið- og vestur þegar ég ók frá Smáralind. Skilti leiðbeindu þó um að Reykjavík nálgaðist aftur. Þá urðu mér á önnur mistök. Í slaufunni niður á Miklubrautina tók ég stefnuna austur en ekki vestur, þó mér fyndist skiltið sýna afdráttarlaust (í myrkrinu og þokusúldinni) að þarna ætti að beygja ef maður ætlaði í mið-vesturbæ. Ég keyrði upp að Húsgagnahöll til að snúa við!

Það voru fegnar manneskjur sem stigu út úr bílnum á Kvisthaganum kl. rúmlega 10, í hér um bil heiðskíru veðri.

Um daginn fór ég með mömmu upp á Landspítala, sem er ekki í frásögur færandi, nema að á leiðinni þaðan rambaði ég á vitlausa slaufu og keyrði alla leið að hringtorginu við Suðurgötu til að snúa við. Nýi Hringbrautarhryllingurinn er þannig að ef maður ekur hann ekki hér um bil daglega er nær öruggt að maður fattar ekki réttu leiðina.

Á maður ekki bara að flytja til Ísafjarðar?

Ísafjörður og nágrenni

2007-08-22T21:44:00.000Z

Við vorum tæpa viku á Ísafirði um daginn, í íbúð sem BHM leigir þar á staðnum. Þetta var frábær vika; yndislegt veður, stórkostlegar móttökur hjá Diddu og Kalla og svo öll berin!

Didda og fjölskylda voru á fótboltamóti þegar við komum. Fyrstu tveir dagarnir voru því nokkuð hefðbundnir enda réð Óli að mestu ferðinni, fórum í sund á Suðureyri, keyrðum út í Bolungarvík o.s.frv. Reyndar skruppum við á söngtónleika í bænum á sunnudagskvöldið, sem er ekki hefðbundið í okkar tilfelli.

Svo hófst opinber heimsókn okkar á Ísafirði þegar heiðurshjónin í Stakkanesi 6 komu heim. Það voru auðvitað höfðinglegar veislur eins og þeirra er von og vísa og í kaupbæti fékk Óli leiðbeiningar um grillun á nautakjöti og fleira. Svo var auðvitað farið með okkur á merkilega staði eins og aðra höfðingja. Aðalferðalagið var í Lokinhamradal. Önnur myndin hér fyrir ofan sýnir Kalla við Lokinhamrabæinn. Þarna var hann í sveit sem strákur, við ansi frumstæðar aðstæður (t.d hálfgerða baðstofu og kamar sem var að vísu í húsinu en gengið inn að utan). Hin er af okkur Diddu og Óla að dást að tignarlegu landslaginu á Lokinhömrum.

Það var alveg ótrúlega fallegt að sjá Arnarfjörðinn opnast þegar maður kom af versta óveginum. Ég ætla ekki að fara út í nánar lýsingar á því hvernig okkur Óla leið í mjósta og hæsta hlutanum af veginum sem hann Elías ástríðuýtumaður ruddi forðum. (Börn voru ekki með.) En þetta var frábær ferð í frábæru veðri og ekki spilltu frásagnir Kalla af fólki og fjöllum á þessum slóðum.

Við ætluðum að skreppa í bátsferð á Hesteyri en þegar til kom var ekkert sæti laust svo að í staðinn var farið á Bolafjall og í Skálavík. Þar tók Kalli mynd af jeppanum okkar til sannindamerkis um að Óli hefði farið þarna upp.

Daginn áður en við fórum fórum við systur á berjamó - nema hvað! Oft hefur verið blátt í nágrenni Ísafjarðar en sjaldan víst eins og nú. Á gönguferð höfðum við rekist á ótrúlega bláar þúfur rétt áður en komið er að gangamunnanum. Þar settumst við og þurftum lítið að hreyfa okkur úr stað eftir það. Við týndum þarna heilmikið af bláberjum á stuttum tíma. Innfæddir Vestfirðingar fussuðu eitthvað yfir því að týna ekki aðalbláber en við létum sem við heyrðum það ekki.

Okkur tókst að halda dálitla lundaveislu í íbúðinni (þau hjón útveguðu lundann, ekki að spyrja að því) þótt aðstæður væru dálítið frumstæðar. Lundi er, eins og annar villtur fugl, mikill uppáhaldsmatur okkar hér á Kvisthaganum. Og þessi sveik sko ekki!

Við sáum örn á vesturleið í Djúpinu og fálka (höldum við) á heimleiðinni, rétt hjá Kolbeinsá í Hrútafirði. Við komum aðeins við á Melum í bakaleiðinni og vökvuðum, nóg vatn núna! Þar var svo fínt og fallegt og grænmetisbeðið sem hún Didda útbjó um daginn svo fínt að mig dauðlangaði að vera áfram í nokkra daga.

Best að hætta áður en þetta verður eins og hjá Leifi Sveinssyni (kannski orðið það) og þakka þeim heiðurshjónum enn einu sinni fyrir okkur!

Opinberunarbækur

2007-08-09T21:13:00.000Z

Hér er orðið opinberunarbók notað um bækur sem mér hafa reynst mér opinberun, þetta er ekki Biblíustúdía (síðbúinn ritdómur um þá bók birtist kannski seinna). Þarna eru t.d. Íslandsklukkan (í heild) og Gerpla. Ég var í menntaskólanum á Laugarvatni þegar ég las þessar tvær sögur og ég datt í þær, lá bara uppi í rúmi og las, fór ekki í kvöldmat og vakti langt fram á nótt. Sjálfstætt fólk var líka opinberunarbók, samt enn meiri þegar ég las hana rígfullorðin. Mér dettur í hug enn ein opinberunarbók frá Laugarvatni. Sú lét nú ekki mikið yfir sér; þetta var þunnt fjölritað hefti sem Ólafur Briem hafði tekið saman með íslenskum nútímaljóðum. Þetta voru fyrstu kynni mín af flestum þessum skáldum og eiginlega þau bestu um leið, því Kristinn skólameistari kenndi kverið meistaralega. Ég varð fyrir vonbrigðum veturinn eftir þegar ég settist í íslenskudeildina þar sem ríkti allt annað hugarfar, einhvers konar napur marxismi, og það hjá Silju, þessari flinku og fínu konu. Nenni ekki að ræða það frekar.

Ég hlýt að hafa hitt einhverjar opinberunarbækur í millitíðinni en næst staldra ég við Villta svani. Hrikalega er það góð bók! Ég hafði lesið fullt af bókum eftir Pearl S. Buck heima í gamla daga (dálitlar opinberanir þar) svo saga ömmu höfundarins kom ekki svo mjög á óvart. Ég var spenntari fyrir sögu móður hennar og hennar sjálfrar og auðvitað allra mest hissa á menningarbyltingunni og því fári öllu. Mér fannst meira að segja eins og menningarbyltingin hefði náð pínu á Laugarvatn því lesturinn kallaði fram myndir af ungum mönnum veifandi Rauða kverinu og Kommúnistaávarpinu og hvað þetta nú hét allt saman. Helvítis karlinn komst meira að segja þangað! Já, það er sniðugt að nota unga bjána til að vinna ill verk!

Saga litlu strákanna frá Afganistan, Flugdrekahlauparinn, er síðasta alvöru opinberunarbókin mín. Ég fékk hana lánaða á ferðalagi í fyrra og gleypti hana í mig, gat ekki stoppað. Nú er ég búin að kaupa hana og hlakka til að lesa hana aftur.

Jú, jú, ég viðurkenni að það kom margt skemmtilega á óvart á þessum 2000 síðum eða hvað Biblían nú er. Til dæmis þessi partur úr uppskrift að tjaldbúð:

1Tjaldbúðina skaltu gera úr tíu tjalddúkum úr tvinnuðu, fínu líni, bláum og rauðum purpura og skarlati. Þú skalt vefa kerúba með myndvefnaði í dúkana. 2Hver dúkur á að vera tuttugu og átta álna langur og fjögurra álna breiður. Allir dúkarnir eiga að vera jafnstórir. 3Fimm tjalddúkanna skaltu tengja hvern við annan og hina fimm skaltu einnig tengja hvern við annan. 4Þú skalt gera lykkjur úr bláum purpura á jaðri annarrar samfellunnar og eins skaltu gera á jaðri endadúksins í hinni samfellunni. 5Þú skalt gera fimmtíu lykkjur á annan tjalddúkinn og fimmtíu lykkjur á jaðar endadúksins í hinni samfellunni og skulu lykkjurnar standast á. 6Þú skalt einnig gera fimmtíu króka úr gulli og festa dúkana saman með krókunum svo að tjaldbúðin verði ein og óskipt.

Og svo lýsingin á því hvernig var farið eftir uppskriftinni:

8Hagleiksmennirnir á meðal þeirra, sem verkið unnu, gerðu tjaldbúðina úr tíu tjalddúkum úr tvinnuðu, fínu líni, bláum purpura, rauðum purpura og skarlati. Þeir glitófu kerúba í dúkana. 9Hver dúkur var tuttugu og átta álna langur og fjögurra álna breiður. Allir dúkarnir voru jafnstórir. 10Hann festi fimm tjalddúka hvern við annan og hina fimm tjalddúkana festi hann einnig hvern við annan. 11Síðan gerði hann lykkjur úr bláum purpura á jaðar annars tjalddúksins á samfellunni og eins á jaðar endadúksins á hinni samfellunni. 12Hann gerði fimmtíu lykkjur á annan tjalddúkinn og fimmtíu lykkjur á jaðar endadúksins í hinni samfellunni. Lykkjurnar stóðust á. 13Síðan gerði hann fimmtíu króka úr gulli og krækti dúkana saman með krókunum svo að tjaldbúðin varð ein og óskipt.
(tölurnar eru versanúmer sem ég nennti ekki að laga)

Hvern langar í ristilskolun?

2007-08-01T15:46:00.000Z

Ekki mig, og enn síður eftir að hafa séð þetta. Furðulegt uppátæki að mynda svona athöfn og setja á Netið. Kannski þó ekki, það er fullt af fólki sem horfir á Formúluna, sem mér fyrir mína parta finnst jafnspennandi og að fylgjast með þvottavél að þvo. Það virðist vera skóli sem kennir svona skítaskolun. Flest er nú til!

Gilsbakki

2007-07-30T21:29:00.000Z

Það var óskaplega gaman að vera með frændfólkinu og fleiri Hrútfirðingum á formlegri vígsluhátíð húss þeirra Elsu og Ínu á Melum núna á laugardaginn. Því miður komust ekki allir á hátíðina, meðal annars vegna sjötugsafmælis Lilju á Melum, en henni var boðið í ferð til Vestmannaeyja í tilefni af því. Henni er hér með óskað til hamingju og beðist afsökunar á fálæti vegna þessa merkisatburðar en ég lofa að bæta henni það upp fljótlega.

Skemmtilegast af öllu var kannski að hitta hann Jónas frænda í sinni gömlu sveit í þessu nýja og glæsilega húsi. Hann lék við hvern sinn fingur og rifjaði upp gamlar veislur í sveitinni, tilsvör og tiktúrur gamalla sveitunga og fleira og fleira. Og óskaplega var gamli maðurinn ánægður með þetta framtak dætra sinna. Þær fólu honum að velja nafnið. Gilsbakki heitir húsið og er að sjálfsögðu dregið af staðarvalinu, á bakka Ormsárgils, en vísar einnig, og á það lagði hann áherslu, til uppruna okkar því að móðir hans Elísabet, amma okkar Melakrakkanna, ólst upp á Gilsbakka í Miðdölum.

Það sakaði svo ekki að veðrið lék við hátíðargesti, glaðasólskin og léttur norðanandvari fram eftir degi en blankalogn þegar kvöldaði. Í gærmorgun skein sól áfram í heiði og því kjörið að ganga upp í Kamba og taka út berjasprettuna, sem lítur bara ansi vel út. Til dæmis fundum við bláber á ólíklegustu stöðum þarna upp frá.

Það var því með nokkrum trega, jafnvel öfund, að við kvöddum Ingunni eftir hádegið í gær þar sem hún flatmagaði í sólbaði á pallinum og hugðist halda áfram sinni vikudvöl.

Er mark að draumum?

2007-07-26T20:02:00.000Z

Í nótt dreymdi mig að Halldór Laxness væri hjá mér í mat. Hann var að vísu orðinn nokkuð aldraður (hafði lifað sitt fegursta, ef um það var yfirleitt að ræða) en var mjög ánægður með viðurgjörning allan. Með honum var Auður dótturdóttir hans sem ég reyndi af alefli að segja til um næstu skref á rithöfundarbrautinni, hvað hefði verið gott hjá henni hingað til og hvað ekki o. s.frv. (reyndar má geta þess að mér hefur, því miður, fundist téðri Auði hafa farið aftur sem höfundi með undanförnum bókum, þrátt fyrir ofboðslegt lof gagnrýnenda, en það er önnur saga).

Nú er spurningin af hverju draumurinn getur verið sprottinn eða fyrir hverju. Líklegast finnst mér að þetta sé birtingarmynd frústrasjónar prófarkalesara sem óvart las vitlausa útgáfu af mjög vondu handriti um síðustu helgi og stendur frammi fyrir því að þurfa að lesa það aftur, lítð betra. Nema þetta sé ábending frá HKL að handan um að halda hugdjörf áfram á sömu braut við þýðingar og prófarkalestur, heimurinn geti ekki farið öðruvísi en batnandi eins og herra Altunga sagði.

Af fóstrum, skunkum (og þýðingum)

2007-07-23T23:08:00.000Z

Eldri heimasætan hér á bæ varð snemma bókhneigð og hafði bæði gaman af að hlusta á sögur og spinna upp sjálf. Við bulluðum stundum ýmislegt upp úr okkur hvor fyrir aðra. Einu sinni sagði hún mér mikla átakasögu sem gerðist í leikskóla, ég man ekki þráðinn en hitt man ég, hvað ég varð hissa þegar þar kom sögu að fóstrurnar "glottu illyrmislega". Bæði var að það var tæplega í takt við hlutverk fóstranna í sögunni að öðru leyti, og svo vissi ég ekki hvar í dauðanum barnið hefði lært þetta orð. Svo var ég að taka til nokkrum vikum seinna og krakaði þá undan sófanum litla Disney-bók um Pétur Pan. Bókin hafði greinilega legið þarna nokkra hríð og þegar ég fletti henni rann upp fyrir mér ljós: þarna glotti sem sé Kobbi krókur illyrmislega á æsilegu augnabliki í sögunni (í þýðingu Guðna Kolbeinssonar).

Lion King var í miklu uppáhaldi um þetta leyti og stundum bullaði ég okkur til gamans sögu um lítinn ljónshvolp sem hélt á veiðar en lenti óvart á skunki sem gusaði á hann og þegar hann kom heim tóku öll ljónin fyrir nefið (það gerðum við líka) og sögðu: "lentir þú í skunkabæli?" Stundum þótti henni þetta of tragískt og breytti þá þræðinum á þann veg að skunkurinn var af tegundinni "ilmvatnsskunkur" sem "gusaði góðri gusu".

Þetta hvort tveggja rifjaðist upp fyrir mér þegar ég var beðin að benda á góðan þýðanda smábarnabókaflokks sem á að fara að gefa út, og benti auðvitað á Guðna sem þýðir vel, vandlega og er líka fljótur að því. Svo sakar ekki hvernig hann sáir stundum um leið góðum orðum í ungar sálir.

Ráðherra í maganum?

2007-07-16T13:50:00.000Z

Mig dreymdi í nótt að Ingibjörg Sólrún hefði kallað mig til að verða ráðherra, tryggingamála- nánar tiltekið. Óneitanlega fannst mér þetta svolítið skrítið og því vöknuðu ýmsar spurningar eins og:

Er þetta ekki misskilningur, vilduð þið ekki nöfnu mína, bæjarstjórann fyrir austan?

Hvernig get ég verið innan um alla þessa sjálfstæðismenn?

Hvernig get ég brosað á mynd með öllum þessum sjálfstæðismönnum?

Hvern andsk... veit ég um tryggingamál? (Reyndi að hugga mig við það að ég var nýbúin að prófarkalesa kennslubók í lögum um almannatryggingar)

Er til leiðinlegri málaflokkur en tryggingamál, af hverju fékk ég hann?

Er ég ekki allt of óreynd og vitlaus til að geta orðið ráðherra? (Varð þá litið á alla meðráðherrana og hugsað til fólks eins og Guðna og Valgerðar, Jónínu og fleiri, svo það gat varla passað)

Er ég líka þingmaður, og ef svo er, á ég ekki að láta það duga í bili?

Fæ ég bíl og bílstjóra, hvernig? (Draumurinn varð ekki nógu langur til að það skýrðist)

-------------

Fyrir hverju skyldi þetta vera?

Eftir mánaðarhlé

2007-07-13T21:33:00.000Z

Ég sé að það er akkúrat mánuður frá síðustu færslu. Svo menn haldi ekki að ég sé dauð er best að skella hér inn einni stuttri. Síðan síðast er ég búin að vera hálfan mánuð í Króatíu og viku norður í Hrútafirði, var að koma þaðan í dag. Króatíudvölin var fín, svona eins og slíkar dvalir eru, ég nenni ekki að rekja það.

Aldraður faðir minn og fyrrverandi bóndi í Hrútafirði var með okkur tvo fyrstu dagana fyrir norðan. Það var orðið ansi langt síðan hann kom síðast og því var mjög gaman að fá að vera með honum þessa daga.

Fjörðurinn heilsaði fallega á föstudagskvöldið fyrir viku en laugardagsmorgunninn var öllu kaldranalegri; þokumugga á brúnum og rétt um tíu stiga hiti. En eins og pabbi sagði einu sinni við Gísla á Hofi í Vatnsdal þegar hann var að býsnast yfir kuldanum alltaf í Hrútafirði: "Það er ekki fyrir neina aumingja að búa þar." Svo bætir karl alltaf við athugasemd um það að nú séu flestir bæir í Vatnsdal komnir í eyði en búið myndarbúi víðast hvar í Hrútafirði ennþá. Það var sem sé ekki annað að gera en að búa sig vel í hlaupa- og gönguferðir. Á sunnudeginum eftir hádegi brast á með sólskini, rétt eins og einhver hefði vitað af þeim gamla fyrir norðan og þá fórum við með hann upp að stíflu í Ormsá og skoðuðum líka Norðlingafoss sem við trúum að sé fossa hæstur í Hrútafirði - ekki þarf að deila um það að hann er fegurstur þeirra. Óli keyrði svo þann gamla suður yfir heiði síðdegis þennan dag.

Við vorum ýmislegt að sýsla fyrir utan göngur og hlaup, slá garðinn, bera á pallinn og svo voru það hannyrðirnar. Fyrst gekk ég frá krosssaumsmynd sem ég var að sauma og á sér nokkra sögu. Þannig var að þegar ég var í Reykjaskóla bjó ég til rýja-veggmynd sem var einkum ætluð litlu systur minni, Diddu. Þetta var heilmikill renningur sem skartaði myndum af uglu, pöddu (maríuhænu nánar tiltekið) og fiðrildi. Það var vani Diddu að leggjast á gólfið fyrir neðan myndina, horfa á hana (nudda jafnvel með fætinum) og söngla "ugla, padda, fiðrildi". Minnir svolítið á trans eða hugleiðslu. Jæja, svo flutti ég alfarin til Reykjavíkur, með umrædda mynd held ég, en hún glataðist. Svo var ég einu sinni sem oftar að fletta gömlum Burda-blöðum sem Krummi heitinn frændi var svo nærgætinn að henda ekki af loftinu hjá sér af því hann þekkti mig svo vel. Hvað sé ég þá nema þessa fínu mottu með þeim öllum, uglunni, pöddunni og fiðrildinu? Ég gat ekki stillt mig, tók blaðið með mér suður, fór í Erlu og keypti stramma og saumaði krossaumsklukkustreng með þessum fígúrum á. Hann er að vísu nákvæmlega helmingi minni en sá upphaflegi en litirnir eru þeir sömu og fígúrurnar skýrar. Verkið var svo vígt við hátíðlega athöfn í gær, að sjálfsögðu að Diddu viðstaddri (þau hjónin gistu hjá okkur í nótt á leið sinni í veiðitúr í Skagafirði). Ég held að stelpan hafi bara verið nokkuð ánægð með þessa endurreisn. Reyndar fylgdi þessari útgáfu verksins vísukorn sem er svona:

Uglan stendur efst með kurt.
Undir situr padda fín.
Fiðrildið vill fljúga burt.
Fædd er aftur myndin þín.

Ég byrjaði líka á lopapeysu á Óla en það er svo sem ekkert sögulegt við hana. Læt ég þá þessari stuttu færslu lokið.